Bölüm
Yayın ve Makale
Yayın ve makale gereklilikleri ile hazırlık notları.
Bu bölümün yazıları
- Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Açık Erişim ve Makale Ücreti (APC) Nedir? Kontrol Yolları
Açık erişim, makalenin okuyucuya ücretsiz ve engelsiz sunulmasıdır; makale işlem ücreti (APC) ise bazı açık erişim dergilerinin yayın maliyetini yazardan veya kurumundan karşılama biçimidir. Ücretin varlığı tek başına kaliteyi belirlemez; açıklığı ve süreçle ilişkisi önemlidir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Anahtar Kelime ve MeSH Terimi Nasıl Seçilir?
MeSH, ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi'nin (NLM) hazırladığı, biyomedikal bilginin dizinlenmesi, kataloglanması ve aranmasında kullanılan kontrollü ve hiyerarşik bir sözlüktür. Anahtar kelimelerinizi MeSH Browser'da doğrulayıp derginin istediği sayıda ve biçimde seçmek, makalenizin aramalarda bulunabilirliğini artırır.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Anlatı Derlemesi (Derleme Makalesi) Nasıl Yazılır?
Anlatı derlemesi, belirli bir konudaki literatürü yapılandırılmış bir anlatıyla özetleyen makaledir; ICMJE bu tür makalelerde daha az yapılandırılmış biçimi kabul eder ama literatürü bulma, seçme ve sentezleme yöntemini açıklamanızı önerir. Soruyu daraltın, arama yönteminizi yazın, kaynakları özgün araştırmaya dayandırın ve sonucu kanıtın gücüyle sınırlı tutun.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Atıf Nasıl Artırılır? Etik Görünürlük Uygulamaları
Atıf, makalenin bulunabilir, anlaşılır ve erişilebilir olmasının sonucudur. Doğru başlık ve özet, ORCID, açık erişim, bilimsel paylaşım ve iyi raporlama meşru yollardır; karşılıklı atıf anlaşmaları, zorlama atıf ve kendi kendine atıf yığma gibi uygulamalar bu yazının kapsamı dışındadır ve etik değildir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Bilimsel Makale Nasıl Yazılır? IMRAD Yapısı Adım Adım
Özgün araştırma makalesi genellikle Giriş, Yöntem, Bulgular ve Tartışma (IMRAD) bölümlerinden oluşur. Çalışma türünüze uygun EQUATOR raporlama kılavuzunu seçin, bölümleri sorularına göre yazın ve derginin yazım kurallarına göre biçimlendirin.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Bulgular Bölümü, Tablo ve Şekil Nasıl Hazırlanır?
Bulgular bölümü sonuçları mantıklı bir sırayla, en önemli bulgu önce olacak biçimde verir; tablo ve şekiller yalnızca gerekli olanlarla sınırlanır ve aynı veri hem tabloda hem grafikte tekrarlanmaz. ICMJE yüzdelerin yanında mutlak sayıların ve belirsizlik göstergelerinin verilmesini önerir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Çıkar Çatışması ve Finansman Beyanı Nasıl Yazılır?
ICMJE, yazarların çalışmaya doğrudan veya konuyla ilgili tüm ilişki ve faaliyetlerini ve çalışmanın destek kaynaklarını beyan etmesini ister. Finansman beyanı yalnızca çalışmaya doğrudan destek içerir; yazarın zamanına verilen destek ayrı belirtilir. Beyan olmaması veya eksik beyan etik ihlal sayılabilir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Dergi Seçimi Nasıl Yapılır? Doçentlik Puanına Göre Adımlar
Dergi seçimi iki soruya dayanır: çalışmanız derginin kapsamına uyuyor mu ve dergi Tablo 10'da hangi bendi sağlıyor? Önce kapsam ve güvenilirliği, sonra indeks ve Web of Science çeyreğini doğrulayın; puan hedefi bu kontrollerden sonra gelir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Derginin Q Değeri Nasıl Bulunur? Adım Adım Doğrulama
Doçentlik için derginin Q değeri, Web of Science'ın Journal Citation Reports (JCR) verisinden okunur. Önce Master Journal List'te derginin hangi koleksiyonda olduğunu, ardından JCR'da kategori bazlı JIF çeyreğini doğrulayın.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Dilimleme ve Mükerrer Yayın Nedir? COPE ve ICMJE Tanımları
Mükerrer yayın, önceki bir yayınla önemli ölçüde örtüşen çalışmanın açık bir atıf yapılmadan yeniden yayımlanmasıdır. Dilimleme, tek bir çalışmanın sonuçlarının gereksiz biçimde birkaç yayına bölünmesidir. Önceki yayınla ilişkiyi kapak mektubunda bildirmek ICMJE'nin önerisidir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Editöre Mektup ve Kısa Bildiri Nasıl Yazılır?
Editöre mektup, derginin yayımladığı bir makaleye yorum, soru veya eleştiri getiren kısa metindir. Tek bir noktayı hedefleyin, makaleye açıkça atıf yapın, kanıta dayalı ve saygılı yazın ve çıkar çatışmanızı bildirin. Tablo 10'da editöre mektup ve araştırma notu, tam makaleden ayrı ve düşük puanlı bentlerde yer alır.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Gereç ve Yöntem Bölümü Nasıl Yazılır? Kontrol Listesi
Gereç ve yöntem bölümü, çalışmanın nasıl ve neden o şekilde yapıldığını başkalarının tekrarlayabileceği ayrıntıda anlatır. ICMJE'ye göre etik kurul onayı, katılımcı seçimi, ölçümler, istatistik yöntemleri ve yazılım sürümü yazılır; çalışma sırasında elde edilen her bilgi ise bulgulara aittir.
Oku
Tümünü göster (42)Listeyi daralt
- Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Hakem Değerlendirmesi ve Revizyon: Süreç ve Karar Türleri
Hakem değerlendirmesi, makalenin bağımsız uzmanlarca incelenmesi ve editörün karara varmasıdır. Revizyon istendiğinde her yorumu ayrı ayrı ele alın, metni ve yanıt mektubunu birlikte güncelleyin ve derginin verdiği süre içinde yeniden gönderin.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Hakeme Cevap Mektubu Nasıl Yazılır? Yapı ve Örnek Kalıp
Hakeme cevap mektubu, her hakem yorumuna sırayla ve ayrı ayrı yanıt veren, yapılan değişikliği ve yerini gösteren belgedir. Teşekkür kısa tutulur; her yorum alıntılanır, yanıt ve metindeki değişiklik açıkça yazılır, katılınmayan noktalar gerekçelendirilir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
İngilizce Makale Dil Düzeltmesi ve Redaksiyonun Etik Sınırı
Dil düzeltmesi, yazarın kendi yazdığı içeriğin dilbilgisini, akıcılığını ve üslubunu iyileştirmektir; içerik, veri, analiz ve yorum üretmek değildir. ICMJE dil düzenlemeyi yazarlık ölçütü saymaz ve yardım alınmışsa teşekkür bölümünde belirtilmesini önerir. Sorumluluk her zaman yazarlardadır.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Kaynak Gösterme ve Vancouver Stili: ICMJE/NLM Biçimi
Tıp dergilerinde yaygın Vancouver stili, ICMJE'nin önerdiği ve NLM'nin örnek kaynak sayfası ile Citing Medicine'de ayrıntılandırılan biçimdir: kaynaklar metinde ilk anılış sırasıyla Arapça rakamla numaralanır, dergi adları MEDLINE kısaltmasıyla yazılır ve her kaynak doğrulanır.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Klinik Araştırma Kaydı: ICMJE Koşulu ve Makaleye Yazılması
ICMJE, klinik çalışmaların ilk katılımcının onamı sırasında veya öncesinde WHO ICTRP birincil kayıt defterlerinden birine veya ClinicalTrials.gov'a kaydedilmesini yayın değerlendirmesi için koşul olarak önerir. Kayıt numarası özetin sonunda verilir; gönderim sırasında yapılan geriye dönük kayıt bu amaçları karşılamaz.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Makale Gönderme Süreci Adım Adım: Hazırlıktan Yayına
Makale gönderimi sırasıyla şu adımlardan oluşur: dergi ve yönerge doğrulaması, dosya ve bildirimlerin hazırlanması, gönderim sisteminde yükleme, editör ön değerlendirmesi, hakem değerlendirmesi ve karar. Her adımda yazarlık, bildirim ve etik gereklilikleri tamamlanmış olmalıdır.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Makale Kapak Mektubu (Cover Letter) Nasıl Yazılır?
Kapak mektubu, makaleyi editöre kısaca tanıtan ve gerekli bildirimleri yapan metindir. Çalışmanın katkısını, derginin kapsamına uyumunu, yazarların onayını, önceki yayın veya ön baskı ilişkisini ve yapay zekâ kullanımını açıkça belirtin.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Makale Özeti ve Başlığı Nasıl Yazılır? Yapılandırılmış Özet
Başlık, veri tabanı aramasında bulunabilmeyi sağlayacak kadar açıklayıcı olmalı ve gerekiyorsa çalışma tasarımını içermelidir. Özet ise arka plan, amaç, yöntem, temel bulgular ve sonuçları tam metinle tutarlı biçimde vermelidir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Makale Reddedilirse Ne Yapılır? Sonraki Adımlar
Ret kararı alınca önce gerekçeyi (kapsam mı, yöntem mi, sunum mu) ayırın; ardından hakem yorumlarına göre makaleyi geliştirin ve sıradaki dergiye yeniden gönderin. Karara itiraz yalnızca dergi bu yolu tanıyorsa ve somut bir gerekçeniz varsa anlamlıdır.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Makalede Etik Kurul Onayı ve Bilgilendirilmiş Onam Yazımı
ICMJE insan araştırmalarının bağımsız bir yerel, bölgesel veya ulusal inceleme kurulundan onay almasını ve bunun yöntem bölümünde belirtilmesini ister; hasta mahremiyeti için kimliği belirlenebilir kişilerin yazılı onamını önerir. YÖK Yönergesi, hasta haklarına ve gerekli izinlere uymamayı etik ihlal sayar. Bu yazı genel bilgilendirmedir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Makalede Giriş Bölümü Nasıl Yazılır? Üç Paragraf İskeleti
Giriş bölümü sorunun ne olduğunu ve neden önemli olduğunu anlatır, bilgi boşluğunu gösterir ve çalışmanın amacını veya hipotezini açıkça belirtir. ICMJE'ye göre yalnızca doğrudan ilgili kaynaklar anılır ve çalışmanın verisi ya da sonucu girişe girmez.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Olgu Sunumu Nasıl Yazılır? CARE Kontrol Listesi ile Adımlar
Olgu sunumu, CARE kontrol listesine göre başlık, anahtar sözcükler, özet, giriş, hasta bilgisi, klinik bulgular, zaman çizelgesi, tanısal değerlendirme, tedavi, izlem, tartışma, hasta bakış açısı ve bilgilendirilmiş onam bölümleriyle yazılır. Önce zaman çizelgesini kurun, özeti en sona bırakın ve kimlik bilgisi içeren hiçbir ayrıntıyı onamsız yayımlamayın.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Online First ve Yayın Tarihi: Makale Ne Zaman Yayımlanmış?
ÜAK'ın 2026 Ekim dönemi SSS belgesine göre yayımlanmış makale, başvuru tarihi itibarıyla yayım için tüm süreçleri tamamlanmış makaledir. Online first, early access ve benzeri etiketli yayınlar ile başvuru tarihinden sonra yayımlanacak olanlar beyannamede kullanılamaz; yalnızca DOI almak da yeterli değildir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
ORCID Nedir? ORCID ve Araştırmacı Profilleri Nasıl Kurulur?
ORCID iD, araştırmacıyı ve çalışmalarını kalıcı biçimde birbirine bağlayan, araştırmacılar için ücretsiz tanımlayıcıdır. Kaydı oluşturmak, gizlilik ayarlarını belirlemek ve çalışmaları doğru bağlamak adı karışıklığını azaltır; birçok dergi ve TR Dizin ORCID'i destekler.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Ön Baskı (Preprint) Nedir? Doçentlikte Durumu
Ön baskı, hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir çalışmanın önbaskı sunucusunda yayımlanmasıdır. ICMJE'ye göre ön baskı, dergide tam raporun yayımlanmasını kendiliğinden engellemez; ancak dergiye bildirilmeli ve dergi politikası okunmalıdır. ÜAK belgelerinde ön baskı sunucuları ayrıca düzenlenmemiştir; dergideki 'ön basım/erken görünüm' ibareli eserler ise yayımlanmış sayılmaz.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Q Sınıflaması Nedir? Q1, Q2, Q3, Q4 Ne Anlama Gelir?
Q1–Q4, bir derginin kendi konu kategorisindeki etki faktörü sıralamasının dörtte birlik dilimidir. ÜAK Sağlık Bilimleri Tablo 10'da Q değeri, Web of Science Journal Impact Factor (JIF) çeyreğini ifade eder; SJR veya Scopus çeyreği bunun yerine geçmez.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Randomize Kontrollü Çalışma Nasıl Raporlanır? CONSORT 2025
Randomize kontrollü çalışmalar CONSORT 2025 ile raporlanır: 30 maddelik kontrol listesi ve katılımcı akış şeması. Başlıkta çalışmanın randomize olduğunu belirtin, kayıt ve protokol bilgisini, rastgeleleştirme ve körleme ayrıntılarını, katılımcı akışını ve zararları eksiksiz yazın.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Raporlama Kılavuzları: CONSORT, STROBE, PRISMA, CARE
Raporlama kılavuzları, çalışma türüne göre makalede bulunması gereken bilgileri sıralayan kontrol listeleridir: randomize çalışmalar için CONSORT, gözlemsel çalışmalar için STROBE, sistematik derlemeler için PRISMA, vaka sunumları için CARE, tanı doğruluğu çalışmaları için STARD. EQUATOR Network bunları tek yerde toplar.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Retrospektif Kohort ve Kesitsel Çalışma Yazımı: STROBE
Retrospektif kohort, vaka-kontrol ve kesitsel çalışmalar STROBE kontrol listesinin 22 maddesine göre raporlanır. Çalışma tasarımını başlıkta veya özette belirtin, örneklem seçimini, değişken tanımlarını, yanlılık önlemlerini ve eksik veriyi yöntemde, sınırlılıkları ise tartışmada açıkça yazın.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
SCIE, SSCI, AHCI ve ESCI Farkı: Doçentlik Puanları
SCIE, SSCI, AHCI ve ESCI, Web of Science Core Collection'ın dergi indeksleridir. ESCI giriş basamağıdır ve JIF çeyreği yoktur; Tablo 10'da SCIE/SSCI çeyreğe göre 10–30, AHCI 20, ESCI/Scopus 10 puan alır.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Scopus ve Web of Science Farkı: Doçentlikte Hangisi?
Scopus (Elsevier) ve Web of Science (Clarivate) iki ayrı dergi veri tabanıdır; metrikleri de ayrıdır. Tablo 10'da Scopus dergisi Madde 1 (c) bendinde 10 puan alır; Q1–Q4 ise yalnızca Web of Science JIF çeyreğidir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Sistematik Derleme ve Meta-Analiz Nasıl Yazılır? PRISMA 2020
Sistematik derleme ve meta-analiz makalesi PRISMA 2020 kontrol listesine ve akış şemasına göre yazılır. Başlıkta sistematik derleme olduğunu belirtin, tüm veri tabanlarındaki tam arama stratejisini ve tarihlerini, seçim ve yanlılık riski değerlendirme yöntemini, kayıt veya protokol bilgisini ve verinin nerede bulunduğunu yazın.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Tanısal Doğruluk Çalışması Nasıl Yazılır? STARD 2015
Tanısal doğruluk çalışmaları STARD 2015'in 30 maddelik listesine göre yazılır. İndeks testi ve referans standardı tekrarlanabilir ayrıntıda tanımlayın, katılımcı akışını diyagramla gösterin, 2x2 çapraz tabloyu ve duyarlılık, özgüllük gibi ölçütleri güven aralığıyla verin ve sınırlılıkları açıkça yazın.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Tartışma ve Sınırlılıklar Bölümü Nasıl Yazılır?
Tartışma bölümü ana bulguları özetleyerek başlar, olası açıklamaları ve diğer kanıtlarla ilişkisini ele alır, çalışmanın sınırlılıklarını yanlılık kaynakları ve genellenebilirlik açısından belirtir ve sonuçları verinin desteklediği ölçüde, klinik ve istatistiksel anlamlılığı ayırarak yorumlar.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Tezden Makale Nasıl Çıkarılır? Madde 3 Puanlaması ve Adımlar
Tezden üretilmiş makale, Tablo 10'da yalnızca Madde 3'te puanlanır; Madde 1 veya Madde 2'de sayılmaz. Madde 3'te SCIE/SSCI/AHCI makalesi 20, ESCI/Scopus 10, TR Dizin 8 puandır ve en az bir yayın zorunludur.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
TR Dizin Nedir? Derginin Dizinde Olduğu Nasıl Anlaşılır?
TR Dizin, TÜBİTAK ULAKBİM tarafından işletilen ulusal atıf dizinidir. Tablo 10'da TR Dizin dergisindeki makale Madde 2 (a) bendinde 10 puandır; DergiPark'ta yer almak TR Dizin'de olmak anlamına gelmez.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Veri Paylaşım Beyanı Nasıl Yazılır? ICMJE Gereklilikleri
ICMJE, klinik çalışma sonuçlarını bildiren makalelerin bir veri paylaşım beyanı içermesini ister: kimliksizleştirilmiş bireysel veri paylaşılacak mı, hangi veri, ek belgeler, ne zaman ve hangi erişim ölçütleriyle. 'Kararsızım' kabul edilebilir bir cevap değildir. Bu yazı beyanın bileşenlerini ve örnek metinleri verir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Yağmacı Dergiler Nasıl Anlaşılır? ÜAK Tanımı ve Kontrol
ÜAK'ın 2026 Ekim dönemi SSS belgesi, koşulları sağlamayan Web of Science Q4 dergileri yağmacı/şaibeli olarak tanımlar ve bu dergilerdeki makalelerin beyannamede kullanılamayacağını belirtir. Dergiyi göndermeden önce hem bu tanımı hem Think. Check. Submit. kontrol listesini uygulayın.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Yapay Zekâ Araçları ve Makale Yazımı: Kullanım ve Beyan
ICMJE, COPE ve WAME ortak noktada birleşir: yapay zekâ araçları yazar olamaz, kullanım şeffaf biçimde beyan edilir ve içerikten insan yazarlar tam sorumludur. ICMJE'ye göre yazım desteği teşekkür bölümünde, veri toplama, analiz veya şekil üretimi ise yöntemde anlatılır. Bu yazı beyan metinleri ve kullanım sınırları verir.
Oku - Son doğrulama: 19 Kasım 2026
Yazarlık Kriterleri ve Yazar Sırası: ICMJE ve Başlıca Yazar
ICMJE'ye göre yazar olmak için dört ölçütün hepsi karşılanmalıdır: önemli katkı, metni yazma veya eleştirel revizyon, son sürüm onayı ve çalışmanın tümünden sorumluluk. Sırayı yazar grubu belirler. Doçentlikte Tablo 10 başlıca yazarı ayrıca tanımlar ve puan payı buna göre değişir.
Oku