İçeriğe geç

Durak 3 · Yayın ve Makale

Atıf Nasıl Artırılır? Etik Görünürlük Uygulamaları

  • Bölüm: Yayın ve Makale
  • Yazı 4 / 42
  • Son doğrulama:
Yayın ve Makale · Yazı 4 / 42%10 tamamlandı
Bu sayfada

Kısa yanıt

Atıf, çalışmanızı bulan ve yararlı bulan araştırmacıların onu kaynak göstermesidir. Artırmanın meşru yolu, çalışmayı iyi yapmak, doğru raporlamak, kolay bulunur ve erişilebilir kılmaktır. Karşılıklı atıf anlaşmaları, zorlama atıf ve yalnızca sayı için yapılan öz atıflar etik değildir ve bu yazının kapsamı dışındadır.

Doçentlikte atıfın yeri

Tablo 10 Madde 5 (atıf) şunları belirler:

  • a) SCIE, SSCI, AHCI, ESCI veya Scopus kapsamındaki kaynaktan atıf: 3 puan
  • b) BKCI kitap atıfı: 2 puan
  • c) TR Dizin atıfı: 2 puan
  • d) Diğer atıf: 1 puan

En az 5 puan zorunludur ve doktora veya uzmanlık sonrası yayınlardan gelmelidir. Üst sınır 10 puandır. Öz atıf hariçtir ve aynı eserde birden fazla atıf tek sayılır. ÜAK SSS Soru 28'e göre doktora öncesi, tezden üretilmemiş bir yayına gelen atıflar yalnızca doktora sonrası asgari puanı sağlayan adaylar için sayılır.

Bu yapı iki sonuç doğurur: Sayıyı şişirmek puanı anlamlı biçimde artırmaz, çünkü üst sınır düşüktür; öz atıf zaten puan getirmez. Dolayısıyla amaç sayı değil, nitelikli ve bağımsız atıf olmalıdır.

Meşru görünürlük uygulamaları

Başlık ve özet

ICMJE'ye göre başlık, makalenin veri tabanı aramasında doğru bulunmasını sağlayacak kadar açıklayıcı olmalıdır; birçok veri tabanı yalnızca özeti indekslediği için özet de tam metinle tutarlı ve eksiksiz olmalıdır. Aranabilir terimleri başlığa ve özete koyun (özet ve başlık nasıl yazılır).

Kalıcı tanımlayıcılar ve profiller

ORCID iD, araştırmacıyı ve çalışmalarını kalıcı biçimde bağlar; ücretsizdir ve gizlilik ayarlarını siz yönetirsiniz. ICMJE yazar bilgilerinde ORCID'i teşvik eder. Farklı yazım biçimlerinden doğan adın bölünmesi, atıfların başka profile yazılmasına yol açabilir; ORCID bunu azaltır (ORCID ve araştırmacı profilleri).

Açık erişim ve kalıcı bağlantılar

DOAJ açık erişim dergilerinde tam metnin kayıtsız ve embargosuz okunabilmesini, her makale için benzersiz adres bulunmasını ister. Erişilebilir makale daha çok okunabilir; ancak okunmak atıfı garanti etmez. Seçenekleri açık erişim ve APC yazısında okuyun.

Raporlama kalitesi

Eksiksiz raporlanmış çalışma yeniden kullanılabilir, sentezlenebilir ve bu yüzden kaynak gösterilebilir. Çalışma türüne uygun kılavuzu uygulayın (raporlama kılavuzları). Veri kümeleri ve ek materyal paylaşmak, çalışmayı tekrar kullanılabilir kılar.

Doğru ve zamanında paylaşım

Çalışmanızı kendi kurumsal arşivinize veya dergi izin veriyorsa uygun bir depoya, derginin politikasına uygun biçimde koyun. ICMJE'ye göre ön baskı yayımlayacaksanız dergi politikasını önceden kontrol edin ve ön baskıyı dergiye bildirin. Çalışmanızı bilimsel toplantılarda ve kendi alanınızın iletişim kanallarında anlatmak görünürlüğü artırır; içeriği abartmadan, makaleye doğru atıf vererek paylaşın.

Doğru dergi

Derginin kapsamı, okur kitlesi ve indekslenmesi görünürlüğü etkiler. Dergi seçiminde indeks ve kapsam birlikte düşünülmelidir (dergi seçimi). Elsevier'in Scopus metrik sayfası CiteScore, SJR ve SNIP'i dergi düzeyinde ayrı göstergeler olarak anlatır; bunlar bireysel makalenizin atıf alacağını garanti etmez (Scopus ve Web of Science farkı).

Kendi önceki çalışmalarınız

İlgili önceki çalışmanıza atıf yapmak normaldir ve bilimsel sürekliliği gösterir. Ancak yalnızca atıf sayısını artırmak için ilgisiz öz atıf yapmayın; Tablo 10 öz atıfı puandan hariç tutar.

Yapılmaması gerekenler

  • Atıf karşılığında atıf anlaşması yapmak.
  • Hakem veya editör olarak yazarlardan kendi çalışmalarına gereksiz atıf istemek ya da bu tür isteklere boyun eğmek.
  • Çalışmayı yapay olarak çok sayıda yayına bölmek (dilimleme ve mükerrer yayın).
  • İlgisiz kaynakları sırf sayı için listeye eklemek.
  • Atıf satan veya garanti eden hizmetlere başvurmak.

Bu uygulamalar bilimsel bütünlüğü zedeler; sonuçları ilgili derginin, yayıncının ve kurumunuzun kurallarına göre belirlenir.

Atıfları nasıl izlersiniz?

Atıfları kaynak veri tabanlarından (Web of Science, Scopus, TR Dizin) ayrı ayrı kontrol edin; her veri tabanının kapsamı farklıdır. Atıfın puan getirmesi için kaynağın Tablo 10'daki bentlerden hangisine girdiğine bakın. Atıf puanınızı puan hesaplayıcıyla görün ve genel şartları ulusal makale şartı (Madde 2) ile uluslararası makale şartı (Madde 1) sayfalarında karşılaştırın.

Planlı bir görünürlük listesi

Yayımdan önce ve sonra şu listeyi izleyebilirsiniz:

Yayımdan önce

  • Başlık ve özette aranabilir terimleri kullanın.
  • Raporlama kılavuzunu uygulayın.
  • ORCID iD'nizi gönderimde bağlayın.
  • Uygun dergiyi kapsam ve indekse göre seçin.

Yayımdan sonra

  • ORCID kaydınızın ve diğer profillerinizin güncel olduğunu kontrol edin.
  • Dergi politikası izin veriyorsa kurumsal arşive koyun.
  • Bilimsel toplantılarda makaleye atıf vererek sunun.
  • Atıf kayıtlarının doğru profilinize bağlandığını izleyin.

Atıf miktarını ölçmek ve yorumlamak

Atıf sayısı alandan alana, makale türünden makale türüne ve zamandan zamana değişir. Yeni bir makalenin atıf biriktirmesi zaman alır; kısa vadede atıf yokluğu çalışmanın değersiz olduğu anlamına gelmez. Doçentlik hesabında atıf (Madde 5) yalnızca asgari 5 puan ve en fazla 10 puanla sınırlıdır; bu yüzden atıf peşinde koşmak yerine çalışmanın niteliğine ve etik yayın uygulamalarına odaklanmak daha verimlidir.

Hakem ve editör olarak sorumluluk

Hakemlik yaparken yazarlardan kendi çalışmalarınıza gereksiz atıf yapmalarını istememelisiniz. COPE'un temel uygulamaları hakem sürecinin şeffaf ve iyi yönetilmesini ve çıkar çatışmasına karşı önlem alınmasını bekler. Böyle bir istekle karşılaşırsanız yorumun bilimsel gerekçesini sorgulayın ve gerekirse editöre bildirin.

Kısa değerlendirme

Atıf kazanmanın kestirme yolu yoktur; çalışmanın özgünlüğü, raporlama kalitesi, doğru dergi seçimi ve erişilebilirlik birlikte etki eder. Doçentlik hesabında atıfın kısıtlı ağırlığı düşünülürse, en verimli yatırım nitelikli ve düzgün raporlanmış çalışmalar üretmektir. Bir çalışmanın bağımsız araştırmacılarca kullanılması zaman alabilir; bu süreçte profilinizi güncel tutmak ve makalelerinizi kalıcı tanımlayıcılarla (DOI, ORCID) bağlamak yeterlidir. Atıf sayısını artırmaya yönelik şüpheli tekliflerle karşılaşırsanız bunları geri çevirin.

Kurgusal örnek: atıf puanı nasıl okunur?

Kurgusal bir aday, doktora sonrası yayınlarına gelen atıfları tarar. Kayıtlarda şunlar görünür: Scopus kapsamındaki bir dergiden iki bağımsız atıf, TR Dizin kapsamındaki bir dergiden bir atıf, kendi ortak yazarlı makalesinden bir atıf ve aynı makalede aynı esere üç kez yapılmış bir atıf.

  • Scopus kaynaklı iki atıf: 2 x 3 = 6 puan (Madde 5/a).
  • TR Dizin kaynaklı atıf: 2 puan (Madde 5/c).
  • Adayın kendi eserine yaptığı atıf: değerlendirmeye alınmaz.
  • Aynı yayında aynı esere üç atıf: tek atıf sayılır; kaynak Scopus ise 3 puan.

Toplam 11 puan görünür; ancak Madde 5 en çok 10 puan sayar, zorunlu asgari ise 5 puandır (2026 Ekim Dönemi, Tablo 10). Görüldüğü gibi atıf sayısını şişirmek 10 puanın üstünde karşılık bulmaz. Kendi hesabınız için puan hesaplayıcıyı kullanın; atıfın doktora veya uzmanlık sonrası yayınlardan gelmesi gerektiğini unutmayın.

Sık yapılan hatalar

  • Atıf sayısını Google Scholar gibi kapsamı geniş bir kaynaktan alıp Tablo 10'daki kaynak türlerine (Scopus, TR Dizin vb.) ayırmadan puan hesaplamak.
  • Öz atıfı puana dahil saymak.
  • Atıfın hangi dizin kapsamındaki dergide yapıldığını kontrol etmeden 3 puan varsaymak.
  • Atıf sayısını yükseltmek için çalışmayı bölmek veya karşılıklı atıf düzeni kurmak; bunlar etik ihlaldir (dilimleme).
  • Yeni yayımlanmış makalede atıfı hemen beklemek; atıf birikimi zaman alır.

Bu sayfayı okuduktan sonra

  1. ORCID profilinizi ve makale kayıtlarınızı kontrol edin (ORCID).
  2. Son makalenizin başlığını ve özetini aranabilirlik açısından gözden geçirin (özet ve başlık).
  3. Atıf kurallarının ayrıntısı için atıf puanı (Madde 5) sayfasına, terimler için atıf ve öz atıf sözlük maddelerine bakın.
  4. Kavramları karıştırmamak için sözlükteki ORCID maddesini okuyun.
  5. Bu noktada akla gelen sorulardan biri: Atıf puanı nasıl hesaplanır, öz atıf ve çoklu atıf sayılır mı?

Sık sorulanlar

Doçentlikte atıf puanı nasıl hesaplanır?

Tablo 10 Madde 5'e göre SCIE/SSCI/AHCI/ESCI/Scopus kaynaklı atıf 3, BKCI kitap atıfı 2, TR Dizin atıfı 2, diğer atıf 1 puandır. En az 5 puan zorunludur, üst sınır 10'dur; öz atıf hariçtir ve aynı eserde birden fazla atıf tek sayılır.

Kendi makalelerime atıf yapmak yanlış mıdır?

Gerektiğinde önceki çalışmanıza atıf yapmak normaldir; ancak Tablo 10 öz atıfı puandan hariç tutar. Atıfı yalnızca sayı artırmak için yapmak etik değildir.

Atıf verme karşılığında atıf istemek uygun mudur?

Karşılıklı atıf anlaşmaları veya hakem ya da editör tarafından zorlanan atıf, bilimsel bütünlükle bağdaşmaz. Atıf, içeriğin gerçekten ilgili olmasına dayanmalıdır.

ORCID atıf sayısını artırır mı?

Doğrudan artırmaz; fakat yazar adı belirsizliğini giderir ve çalışmalarınızın doğru kişiye bağlanmasını sağlar. ICMJE yazarlar için ORCID'i teşvik eder.

Kaynaklar

  1. ÜAK — Tablo 10 Sağlık Bilimleri Temel Alanı(yeni sekmede açılır)Madde 5 atıf puanları, zorunlu şart, üst sınır, öz atıfın hariç tutulması, çoklu atıfın tek sayılması
  2. ICMJE — Gönderime hazırlık(yeni sekmede açılır)Başlığın aranabilirliği, özetin indekslenmesi, ORCID'in teşviki, ön baskı atfı
  3. ORCID — ORCID nedir(yeni sekmede açılır)Kalıcı tanımlayıcı; çalışmaların kişiye bağlanması; gizlilik denetimi
  4. DOAJ — Başvuru rehberi(yeni sekmede açılır)Açık erişim dergilerinde tam metnin serbest okunabilirliği ve kalıcı tanımlayıcılar
  5. Elsevier — Scopus metrikleri(yeni sekmede açılır)CiteScore, SJR ve SNIP'in dergi düzeyinde ayrı göstergeler olması

Son doğrulama:

Hata bildir

Bu sitedeki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî görüş veya hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan ÜAK ve YÖK'ün resmî metinleridir.