İçeriğe geç

Durak 3 · Yayın ve Makale

Olgu Sunumu Nasıl Yazılır? CARE Kontrol Listesi ile Adımlar

  • Bölüm: Yayın ve Makale
  • Yazı 24 / 42
  • Son doğrulama:
Yayın ve Makale · Yazı 24 / 42%57 tamamlandı
Bu sayfada

Kısa yanıt

Olgu sunumu, CARE (CAse REports) kontrol listesindeki sırayla yazılır: başlık, anahtar sözcükler, özet, giriş, hasta bilgisi, klinik bulgular, zaman çizelgesi, tanısal değerlendirme, tedavi, izlem ve sonuçlar, tartışma, hasta bakış açısı ve bilgilendirilmiş onam. CARE sitesi yazım sırası olarak önce "ne oldu" kısmını (zaman çizelgesi ve anlatı), sonra "neden oldu" kısmını (giriş, tartışma, sonuç), en son özeti yazmanızı önerir. Bu yazı, o kontrol listesini kendi vakanıza uygulayacağınız adımlara çevirir.

Önce vakanın mesajını belirleyin

CARE, ilk adım olarak bir vaka seçmenizi ve iletmek istediğiniz mesajı ile hedef okuru belirlemenizi önerir. Vaka bir sonuç, bir tanısal değerlendirme, bir tedavi, yeni veya nadir bir hastalık ya da başka bir şey hakkında olabilir. Mesajı tek cümleyle yazamıyorsanız vaka henüz bir makaleye dönüşmeye hazır değildir. "Nadir görülmesi" tek başına mesaj değildir; kontrol listesi girişte bu olgunun neyi benzersiz kıldığını ve literatüre ne kattığını açıklamanızı ister.

Kurgusal örnek: Bir meslektaşınız, başlangıçta yanlış tanı alan ve tanısı üçüncü başvuruda konulan bir hastayı yazmak istiyor. Mesaj şu olabilir: "İlk iki başvurudaki hangi bulgu tanıyı geciktirdi ve hangi test tanıyı netleştirdi?" Bu mesaj, tanısal değerlendirme bölümünü makalenin merkezine yerleştirir.

Adım adım bölümler

  1. Zaman çizelgesi (önce bunu yapın). CARE, episod boyunca olan bilgilerin bir şekil veya tablo olarak kronolojik sıralanmasını ister. Anlatıyı yazmadan önce çizelgeyi çıkarmak eksik tarihleri erkenden gösterir.
  2. Hasta bilgisi. Kimliksizleştirilmiş demografik bilgi, başlıca yakınmalar, tıbbi, ailesel ve psikososyal öykü (uygunsa genetik bilgi) ve önceki ilgili girişimler ile sonuçları.
  3. Klinik bulgular. Önemli fizik muayene ve klinik bulgular.
  4. Tanısal değerlendirme. Yöntemler (muayene, laboratuvar, görüntüleme, anketler), tanısal güçlükler, tanı ve ayırıcı tanıda düşünülen diğer tanılar; uygunsa prognostik özellikler.
  5. Tedavi. Tedavinin türü (farmakolojik, cerrahi, koruyucu), uygulanışı (doz, güç, süre) ve tedavideki değişikliklerin gerekçesi.
  6. İzlem ve sonuçlar. Klinisyen ve hasta tarafından değerlendirilen sonuçlar, önemli izlem testleri, tedaviye uyum ve tolerans (nasıl değerlendirildiği ile), advers veya beklenmeyen olaylar.
  7. Tartışma. Vakaya yaklaşımın güçlü ve sınırlı yönleri, ilgili literatür, sonuçlarınızın gerekçesi ve kaynaksız tek paragraflık "alınacak ders" sonucu.
  8. Giriş. Vakanın neden önemli olduğunu kısaca özetler; CARE, en güncel CARE açıklama makalesine atıf yapmayı önerir.
  9. Hasta bakış açısı ve onam. Hastanın aldığı tedaviye dair görüşünü birkaç paragrafla paylaşması istenir; CARE, onamı ve bakış açısını yazmaya başlamadan önce istemenin çoğu zaman en iyisi olduğunu belirtir.
  10. Özet ve anahtar sözcükler. Özet en son yazılır; CARE özette arka plan, vakanın temel noktaları ve çıkarılacak dersi ister. Anahtar sözcük sayısı için kontrol listesi 2 ila 5 sözcük der ve vaka olduğunu belirten sözcüğün de bulunmasını ister.

Başlık iskeleti

CARE başlığın, odaktaki tanı veya girişimi ve ardından "olgu sunumu" ifadesini içermesini bekler. Kopyalayıp uyarlayabileceğiniz iskelet:

  • [Tanı veya girişim] ile [dikkat çeken özellik]: olgu sunumu
  • [Yöntem/tedavi] sonrası gelişen [advers olay]: olgu sunumu
  • [Yaş grubunda] [nadir bulgu] ile ortaya çıkan [tanı]: olgu sunumu ve literatür derlemesi

Başlıkta kısaltma kullanmayın; ICMJE de başlıkta kısaltmadan kaçınılmasını önerir.

Kimlik gizliliği ve onam

ICMJE, hastaların mahremiyet hakkının onam olmadan ihlal edilmemesini ister. Adlar, baş harfler ve hastane numaraları bilimsel olarak şart değilse yazı, fotoğraf ve soy ağaçlarında yer almamalıdır. Kimliği belirlenebilir bir hastanın onamı için hastaya yayımlanacak makalenin gösterilmesi gerekir; ayrıca materyalin basılı sürümün yanında internette de bulunabileceği hastaya bildirilmelidir. Göz bölgesini maskelemek anonimliği korumak için ICMJE'ye göre yeterli değildir. Onam yazılı olmalı ve yerel düzenlemelere göre dergide, yazarlarda veya her ikisinde saklanmalıdır. Bu konuda ayrıntı için etik kurul onayı ve bilgilendirilmiş onam yazısına bakın. Etik kurulun olgu sunumlarında istenip istenmediği kurumdan kuruma ve dergiden dergiye değişir; CARE sitesi nadiren ek bir kurul onayının gerekebileceğini söyler. Kurumunuzun resmî etik kurul sayfasından ve derginin yönergesinden teyit edin.

Sık ret nedenleri

Aşağıdakiler hakem ve editörlerin kontrol listesi maddeleri üzerinden sordukları tipik eksiklerdir:

  • Vakanın literatüre ne kattığı girişte açıklanmamış.
  • Zaman çizelgesi yok; tanı ve tedavi tarihleri belirsiz.
  • Ayırıcı tanılar ve tanısal güçlükler yazılmamış.
  • İzlem süresi ve sonuçlar eksik; tedavinin etkisi izlem verisi olmadan yorumlanmış.
  • Onam veya hasta bakış açısı belirtilmemiş; kimlik belirleyici görüntü var.
  • Tartışma literatürü sistematik olarak değil rastgele anmış; sonuç, vakadan çıkarılamayacak bir nedensellik iddiası taşıyor.

Göndermeden önce 10 maddelik kontrol

  1. Başlıkta tanı/girişim ve "olgu sunumu" ifadesi var mı?
  2. Anahtar sözcükler 2–5 adet mi ve derginin istediği sözlüğe (ör. MeSH) uygun mu?
  3. Zaman çizelgesi şekil veya tablo olarak eklendi mi?
  4. Hasta bilgisi kimliksizleştirildi mi?
  5. Ayırıcı tanılar ve tanısal güçlükler yazıldı mı?
  6. Tedavide doz, süre ve değişiklik gerekçeleri açık mı?
  7. İzlem sonuçları ve advers olaylar verildi mi?
  8. Tartışmada güçlü ve sınırlı yönler ile literatür var mı; sonuç paragrafı kaynaksız mı?
  9. Yazılı onam alındı ve arşivlendi mi; hasta bakış açısı eklendi mi?
  10. Kontrol listesi, yazarlık ve çıkar çatışması beyanları dergi formatında hazır mı? (kapak mektubu, yazarlık ölçütleri)

Kurgusal zaman çizelgesi ve anlatı örneği

CARE zaman çizelgesini şekil veya tablo olarak ister. Aşağıdaki kurgusal örnek, çizelgenin neden önce hazırlanması gerektiğini gösterir:

  • 1. gün: Birinci başvuru; baş ağrısı ve ateş; [laboratuvar]; semptomatik tedavi ile taburcu.
  • 4. gün: İkinci başvuru; bilinç bulanıklığı; [görüntüleme]; yatış.
  • 5. gün: [Özel test] sonucu; tanı; [tedavi] başlandı.
  • 12. gün: Klinik düzelme; tedavi dozu azaltıldı (gerekçe: [..]).
  • 3. ay: İzlem; [ölçek] puanı; advers olay yok.

Bu çizelgeden iki şey çıkar. Birincisi, tanıdaki gecikmenin hangi basamakta olduğu (kurgusal örnekte üçüncü başvuru) tartışmanın omurgasını oluşturur. İkincisi, anlatı bölümünde tarih vermeden "birkaç gün sonra" gibi ifadeler kullanmanıza gerek kalmaz. Anlatıyı yazarken çizelgedeki her satıra bir cümle ayırın; cümlelerde yorum yerine gözlem yazın ("hasta bilinç bulanıklığı ile başvurdu", "hasta tedaviye iyi yanıt verdi" değil, "5. günde ateş düştü ve oryantasyon düzeldi").

Tartışmada CARE'in istediği sırayı izleyin: önce yaklaşımınızın güçlü ve sınırlı yönleri, sonra ilgili tıp literatürü, sonra sonuçlarınızın gerekçesi, en son kaynaksız tek paragraflık "alınacak ders". Tek bir vakadan nedensellik çıkarmayın; "bu olgu ... olasılığını akla getirmektedir" gibi temkinli bir dil kullanın.

Doçentlik dosyanızda bu çalışma hangi maddeye girer?

Tablo 10 çalışmayı konusuna veya "olgu sunumu" olmasına göre değil, yayımlandığı derginin dizinine ve türüne göre puanlar (2026 Ekim Dönemi). Madde 1 (f) bendi, a bendi kapsamındaki yani SCIE veya SSCI kapsamındaki dergide yayımlanmış vak'a takdimine 5 puan verir. Madde 2'de (ulusal makale) vak'a takdimi ayrıca anılmaz; a ve b bentleri "makale" için, c bendi editöre mektup, araştırma notu, özet veya kitap kritiği içindir. TR Dizin'li veya diğer hakemli bir dergide yayımlanmış olgu sunumunun hangi bentte değerlendirileceği Tablo 10 metninde açıkça yazmaz; bu konuda tahminle hareket etmeyin, ÜAK'ın resmî açıklamasına ve DBS'deki yönlendirmeye bakın.

Üç noktaya dikkat edin. Birincisi, Madde 1'in zorunlu şartı doktora/uzmanlık sonrası a bendinden en az üç makalede başlıca yazar olmak kaydıyla en az 40 puandır; f bendi ayrı bir bent olduğundan olgu sunumunun bu şartı karşıladığına dair belgede bir ifade yoktur. İkincisi, yazar payı yazar sırasına göre hesaplanır: makalelerde tek yazar tam puan alır, iki yazarda başlıca yazar 0,8 ve ikinci yazar 0,5 alır, üç ve daha fazla yazarda başlıca yazar puanın yarısını alır ve kalan yarı diğerlerine eşit bölünür. Başlıca yazar sayılmak için yazar sırasının ve danışmanlık durumunun önemi için başlıca yazar nedir yazısına bakın. Üçüncüsü, ÜAK SSS Soru 27, SCIE, SSCI, AHCI, ESCI veya Scopus kapsamındaki dergilerdeki olgu sunumlarına yapılan atıfların, atıf yapan dergi bu dizinlerde taranıyorsa Atıf bölümünde puanlanabileceğini belirtir.

Puan hesabını denemek için puan hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz. Vakanıza uygun dergileri indeks ve kapsam açısından taramak için sitedeki dergi öneri aracı ve gerekirse destek sayfası yardımcı olabilir.

Konuyla ilgili bilgilendirilmiş onam terimi sözlükte ayrıca tanımlanmıştır. Bütünü görmek isterseniz bilimsel makale nasıl yazılır yazısıyla başlayabilirsiniz. CARE kavramının tanımı sözlükte yer alıyor. Terimin kısa tanımı için sözlükteki vaka takdimi maddesine bakın. Bu noktada akla gelen sorulardan biri: Vaka takdimi, editöre mektup ve özet doçentlikte kaç puan eder?

Sık sorulanlar

Olgu sunumunda hasta onamı şart mı?

CARE hastanın bilgilendirilmiş onam vermesini ve istenirse bunun sunulmasını bekler. ICMJE, kimliği belirlenebilir bir hastanın yazılı onamını ve hastaya makalenin gösterilmesini önerir. Dergi kendi onam formunu isteyebilir.

Olgu sunumu özeti ne zaman yazılır?

CARE'in yazım önerisine göre özet, makalenin geri kalanı bittikten sonra yazılır; çünkü özet tam metindeki bilgiyi özetler.

Olgu sunumu doçentlikte kaç puan alır?

Tablo 10 Madde 1 (f) bendinde SCIE/SSCI kapsamındaki (a bendi) dergide yayımlanmış vak'a takdimi 5 puandır (2026 Ekim Dönemi). Puan çalışma türüne göre değil, derginin dizinine göre verilir.

Kaynaklar

  1. CARE — Kontrol listesi (2013)(yeni sekmede açılır)Bölümler: başlık, anahtar sözcük, özet, giriş, hasta bilgisi, klinik bulgular, zaman çizelgesi, tanı, tedavi, izlem, tartışma, hasta bakış açısı, onam
  2. CARE — Olgu sunumu yazma önerileri(yeni sekmede açılır)Yazım sırası; zaman çizelgesi önce, özet en son; kimlik gizleme ve onam
  3. ICMJE — Katılımcıların korunması(yeni sekmede açılır)Hasta mahremiyeti, yazılı onam, kimlik bilgisi, göz bölgesinin maskelenmesinin yetersizliği
  4. ÜAK — Tablo 10 Sağlık Bilimleri Temel Alanı (2026 Ekim Dönemi)(yeni sekmede açılır)Madde 1 (f) vak'a takdimi; Madde 2 bentleri
  5. ÜAK — 2026 Ekim Dönemi Sıkça Sorulan Sorular(yeni sekmede açılır)Soru 27: olgu sunumu niteliğindeki yayınlara yapılan atıf

Son doğrulama:

Hata bildir

Bu sitedeki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî görüş veya hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan ÜAK ve YÖK'ün resmî metinleridir.