Bu sayfada
- Kısa yanıt
- ÜAK'ın tanımı
- Çeyreği doğrulamadan Q4 olup olmadığını bilemezsiniz
- Genel uyarı işaretleri
- Adım adım kontrol
- Yayımlanmış makale yağmacı çıkarsa
- Ücretle karıştırmayın
- Örnek kontrol akışı
- Davet e-postaları
- Makale zaten yayımlandıysa
- Yanlış alarmdan kaçınma
- Kısa özet
- Kurumunuzdan destek
- Kopyalanabilir iskelet: şüpheli dergi kontrol notu
- Kurgusal örnek: davet e-postası
- Sık yapılan hatalar
- Bu sayfayı okuduktan sonra
Kısa yanıt
"Yağmacı" kelimesi günlük kullanımda geniş bir anlam taşır; doçentlikte ise ÜAK'ın kendi tanımı geçerlidir. ÜAK'ın 2026 Ekim dönemi SSS belgesine göre koşulları sağlamayan Web of Science Q4 dergiler yağmacı/şaibeli sayılır ve bu dergilerdeki makaleler beyannamede kullanılamaz. Dergiyi seçmeden önce hem bu tanımı hem genel güvenilirlik kontrol listesini uygulayın.
ÜAK'ın tanımı
SSS belgesinin 19. sorusu "hangi dergiler beyannamede kullanılamaz" sorusunu yanıtlar. Özetle:
- Web of Science'ta Q1, Q2 ve Q3 olan dergiler bu kapsamda sorun yaratmaz.
- Q4 dergilerden, editöryal veya basım sürecinde ücret talep etmeyenler kabul edilir.
- Ücret talep eden Q4 dergiler yalnızca branş derneği, üniversite, enstitü veya bilimsel kurum yayın organıysa ve 2010 öncesinden beri abone usulüyle yayımlanıyorsa kabul edilir.
- Bu ölçütlere uymayan Q4 dergiler "yağmacı/şaibeli" olarak tanımlanır.
Bu tür dergilerdeki makaleler yayım tarihine bakılmaksızın özgeçmiş ve eserler listesine eklenebilir ama beyannamede kullanılamaz. 2026 Ekim dönemi başvuru kılavuzu da aynı yönde bir bildirim maddesi içerir ve YÖK Genel Kurulunun 30.12.2021 tarihli kararına atıf yapar. Dönem değişebileceği için başvuracağınız dönemin belgesini mutlaka açıp kontrol edin.
Çeyreği doğrulamadan Q4 olup olmadığını bilemezsiniz
Çeyrek Web of Science JIF çeyreğidir. SJR'de Q1 görünen bir dergi JCR'da Q4 olabilir ve bu durumda yukarıdaki koşullar devreye girer. Derginin Q değeri nasıl bulunur yazısındaki adımları izleyin. Çeyreğin Tablo 10'daki rolü için Q sınıflaması sayfasına bakın.
Genel uyarı işaretleri
Think. Check. Submit. kontrol listesine göre şu noktalar dikkat gerektirir:
- Yayıncı adı ve iletişim bilgileri (telefon, e-posta, posta) belirsiz.
- Hakem süreci ve editör kadrosu açıklanmamış.
- Kabul garantisi veya olağan dışı hızlı değerlendirme vaadi var.
- Ücretlerin tutarı, kapsamı veya zamanı belirsiz.
- Makalenin kalıcı saklanacağına ve kalıcı tanımlayıcı alacağına dair bilgi yok.
- Dergi COPE üyeliğini veya DOAJ kaydını iddia ediyor ama doğrulanamıyor.
DOAJ rehberi ayrıca eksik temel bilgi, rahatsız edici reklam ve etki metriklerinin yanlış kullanımını uyarı işareti olarak sayar. DOAJ'a kabul edilmek, derginin o anki durumunu gösterir; DOAJ dergileri periyodik olarak yeniden değerlendirir ve kriterleri sağlamayanları listeden çıkarır.
Adım adım kontrol
- Derginin ISSN'ini issn.org kaydıyla karşılaştırın; ad eşleşmesini doğrulayın.
- Dergi sitesinde editör kurulunun kurum bilgilerini, hakem sürecini, ücret politikasını ve lisansı bulun.
- COPE ve DOAJ üyelik iddialarını ilgili kuruluşun sitesinden doğrulayın. COPE'un temel uygulamaları arasında yazarlık, hakemlik, çıkar çatışması, çoklu yayın ve ücretlerin şeffaflığı yer alır; dergi bunlara ilişkin politika sunmalıdır.
- Master Journal List'te ve Scopus kaynak listesinde indeksi doğrulayın (Scopus ve Web of Science farkı).
- JCR'da çeyreği doğrulayın; Q4 ise yukarıdaki ÜAK koşullarını tek tek kontrol edin.
- Tüm kontrolleri tarihleriyle birlikte kaydedin.
Yayımlanmış makale yağmacı çıkarsa
Makale özgeçmişte kalabilir, ancak beyannamede kullanılamaz. Bu nedenle puan hesabını yaparken bu makaleleri hesap dışı tutun. Puan hesaplayıcıda yalnızca beyannamede kullanabileceğiniz çalışmaları girin. İndeks durumu kuralı ayrıca önemlidir: SSS Soru 22'ye göre indeks durumu yayım tarihi itibarıyla değerlendirilir.
Ücretle karıştırmayın
Ücret talep etmek tek başına bir dergiyi yağmacı yapmaz; açık erişim modellerinde ücret yaygın bir finansman biçimidir. Ayrım yapmak için ücretin açıklığı, hakem sürecinin gerçekliği ve indeks durumuna bakılır. Ücret kavramı için açık erişim ve APC yazısına, genel dergi seçimi için dergi seçimi nasıl yapılır yazısına bakın.
Örnek kontrol akışı
Bir davet e-postası aldığınızı veya bir dergiyi arama sonucunda bulduğunuzu düşünün. Şu sırayı izleyin:
- Dergi adını ve ISSN numarasını issn.org kaydında doğrulayın.
- Master Journal List'te ve Scopus kaynak listesinde dergiyi arayın; bulamazsanız indeks iddiasını ciddiye almayın.
- Yayıncı sitesinde editör kurulunun kurumsal bilgilerini, hakem sürecini ve ücret politikasını bulun.
- DOAJ'da kayıt iddiası varsa kaydı doğrulayın.
- JCR'da çeyreği öğrenin; Q4 ise ÜAK'ın koşullarına göre değerlendirin.
- Hâlâ belirsizlik varsa dergiyi listeden çıkarın.
Davet e-postaları
Bilmediğiniz dergilerden gelen toplu davet e-postaları, kontrol listesine göre değerlendirilmelidir. Think. Check. Submit. listesi, dergiyi siz veya meslektaşlarınız tanıyor mu, yayıncı ulaşılabilir mi, hakem süreci açık mı gibi soruları sormanızı önerir. Davet, derginin güvenilirliği hakkında bir bilgi vermez; kontrolü kendiniz yapmalısınız.
Makale zaten yayımlandıysa
ÜAK'ın tanımına göre yağmacı/şaibeli dergideki makale özgeçmişe ve eserler listesine eklenebilir ancak beyannamede kullanılamaz. Bu durumda puan hesabınıza o makaleyi katmayın ve bir sonraki yayın planınızı buna göre yapın. Makalenin geri çekilmesi gibi konularda derginin ve kurumunuzun yayın etiği birimine danışmak uygundur; COPE'un temel uygulamaları dergilerin düzeltme, geri çekme ve itiraz süreçlerinin tanımlı olmasını bekler.
Yanlış alarmdan kaçınma
Yeni, küçük veya yerel bir dergi otomatik olarak güvenilmez değildir. ÜAK'ın tanımı yalnızca Web of Science Q4 dergiler üzerinden yapıldığı için çeyreği olmayan bir derginin durumu bu tanımın dışındadır; yine de bu dergiler ayrıca güvenilirlik ve indeks kontrolünden geçmelidir. Karar verirken tek bir göstergeye değil, kontrol listesinin bütününe dayanın.
Kısa özet
ÜAK açısından belirleyici olan, Web of Science Q4 dergilerin koşulları sağlayıp sağlamadığıdır. Bunun dışında genel güvenilirliği kontrol listeleriyle değerlendirin. Şüphede kalırsanız dergiye göndermeyin; yayımlanmış bir makalenin beyannamede kullanılamaması, kayıp bir emek demektir. Dönem belgelerini her başvuru öncesinde yeniden okuyun.
Kurumunuzdan destek
Küçük bir şüphe bile varsa kurumunuzun kütüphanesine veya araştırma destek birimine danışın; birçok kütüphane dergi doğrulama konusunda yardımcı olur. Bu destek kurumdan kuruma değişir, bu yüzden önceden öğrenin. Şüpheli bir davet e-postasını yanıtlamadan önce, e-postada verilen bağlantılar yerine dergiyi kendiniz arayarak resmî sitesine ulaşın.
Kopyalanabilir iskelet: şüpheli dergi kontrol notu
Bir davet e-postası veya bilinmeyen bir dergi için şu satırları doldurun; en az bir satır "bilinmiyor" ise göndermeyin.
- Dergi adı ve ISSN (ISSN kaydı doğrulandı mı):
- Yayıncının adı, adresi ve ulaşılabilir iletişim bilgisi:
- Editör kurulu ve hakem süreci açıklaması (kimler, nasıl):
- Ücretler: tutar, zaman, muafiyet (kabulden önce mi sonra mı):
- Master Journal List / Scopus / TR Dizin / DOAJ kaydı (doğrulama kaynağı ve tarih):
- Web of Science çeyreği (Q4 ise ÜAK ücret ve kurum yayını ölçütü):
- Kabul veya çok hızlı yayın vaadi var mı:
- Davet e-postası kişiye özel mi, toplu mu:
Kurgusal örnek: davet e-postası
Kurgusal bir araştırmacıya "makalenizi 48 saatte kabul edip yayımlayacağız" diyen bir e-posta gelir. Dergi sitesinde ISSN yoktur, editör kurulu isimsizdir ve ücret yalnızca e-postayla bildirilmektedir. Araştırmacı yukarıdaki notu doldurur: Master Journal List'te ve Scopus'ta kayıt bulunmaz. Think. Check. Submit. listesinin uyarı işaretleri (kabul vaadi, belirsiz ücret, doğrulanamayan kimlik) üst üste gelir; araştırmacı yanıt vermez ve dergiyi listeye almaz. Hiçbir gerçek dergi hakkında hüküm verilmemiştir.
Sık yapılan hatalar
- Dergi adının benzerliğine kanıp saygın bir dergiyle karıştırmak.
- Dergi sitesindeki "indeksli" ibaresine kaynak doğrulaması yapmadan güvenmek.
- Q4 dergide ücret ve kurum yayını ölçütünü kontrol etmemek: ÜAK SSS Soru 19'a göre ölçütlere uymayan Q4 dergiler yağmacı/şaibeli sayılır ve bu dergilerdeki makaleler beyannamede kullanılamaz (2026 Ekim Dönemi).
- Daha önce yayımlanmış makalenin dergisinin sonradan şüpheli çıkmasında ne yapacağını bilmemek: yukarıdaki ilgili bölüme bakın.
Bu sayfayı okuduktan sonra
- Yayınlarınızı ve aday dergileri yukarıdaki notla gözden geçirin.
- Q4 dergiler için ücret durumunu doğrulayın (Q sınıflaması, APC).
- Terimler için yağmacı dergi maddesine, dosya kontrolü için dosya ön kontrol aracına bakın.
- Konunun bir başka yönü şu soruda yanıtlanıyor: Yağmacı veya şaibeli dergideki makale doçentlikte sayılır mı?
Sık sorulanlar
Yağmacı dergiyi ÜAK nasıl tanımlıyor?
2026 Ekim dönemi SSS belgesinin 19. sorusuna göre Web of Science'ta Q4 olup ücret ve kurum yayını koşullarını sağlamayan dergiler yağmacı/şaibeli sayılır.
Yağmacı dergideki makalem tamamen değersiz mi olur?
Belgeye göre makale özgeçmişe ve eserler listesine eklenebilir ancak beyannamede kullanılamaz, yani puan getirmez. Yayım tarihine bakılmaz.
Q1, Q2 veya Q3 dergi yağmacı sayılabilir mi?
SSS Soru 19'daki tanım Q4 dergiler üzerinden yapılmıştır. Yine de Q1–Q3 dergi de kapsam, hakem süreci ve etik açısından kontrol edilmelidir.
Dergiye ücretsiz yayım vaadi yeterli bir güvence midir?
Hayır. Ücretsizlik ÜAK'ın Q4 koşullarından biridir, ancak hakem süreci, indeks ve yayıncı kimliği ayrıca doğrulanmalıdır.
Kaynaklar
- ÜAK — 2026 Ekim Dönemi Sıkça Sorulan Sorular(yeni sekmede açılır)Soru 19: kullanılamayan dergiler, Q4 koşulları ve yağmacı/şaibeli tanımı
- ÜAK — 2026 Ekim Dönemi Başvuru Kılavuzu(yeni sekmede açılır)Bildirim maddesi: yağmacı/şaibeli dergilerdeki yayınların özgeçmişte listelenip beyannamede kullanılmaması; YÖK Genel Kurulu 30.12.2021 kararına atıf
- Think. Check. Submit. — Dergi kontrol listesi(yeni sekmede açılır)Dergi güvenilirliği kontrol adımları
- DOAJ — Başvuru rehberi(yeni sekmede açılır)Kabul kriterleri ve uyarı işaretleri
- COPE — Core Practices(yeni sekmede açılır)Yayın etiği için temel uygulamalar listesi