İçeriğe geç

Durak 3 · Yayın ve Makale

Q Sınıflaması Nedir? Q1, Q2, Q3, Q4 Ne Anlama Gelir?

  • Bölüm: Yayın ve Makale
  • Yazı 28 / 42
  • Son doğrulama:
Yayın ve Makale · Yazı 28 / 42%67 tamamlandı
Bu sayfada

Kısa tanım

Q sınıflaması, bir derginin kendi konu kategorisindeki dergiler arasında hangi dörtte birlik dilimde yer aldığını gösterir. Q1 en üst dilim, Q4 en alt dilimdir. Doçentlikte önemli olan nokta, bu çeyreğin hangi veri tabanından geldiğidir: ÜAK Sağlık Bilimleri Tablo 10'da Q1–Q4, Web of Science Journal Impact Factor (JIF) çeyreğidir.

Çeyrek nasıl hesaplanır?

Clarivate'in Journal Citation Reports (JCR) sözlüğüne göre JIF, içinde bulunulan JCR yılında derginin önceki iki yıldaki yayınlarının aldığı atıfların, aynı iki yılda yayımlanan ilgili öğelerin sayısına bölünmesiyle bulunur. Dergiler konu kategorilerine yerleştirilir ve her kategoride JIF'e göre yüksekten düşüğe sıralanır.

Çeyrek, derginin sırasının (X) kategorideki dergi sayısına (Y) bölünmesiyle elde edilen orana bağlıdır:

  • Q1: oran 0,25 ve altı (en yüksek sıralı dergiler)
  • Q2: 0,25 ile 0,5 arası
  • Q3: 0,5 ile 0,75 arası
  • Q4: 0,75'in üzeri (en düşük sıralı dergiler)

Bir dergi birden fazla kategoride yer alabilir ve her kategori için ayrı sıra alır. Bu yüzden aynı derginin iki farklı kategoride iki farklı çeyreği olabilir. Hangi kategorinin esas alınacağı konusunda Tablo 10 dipnotunu ve ÜAK açıklamalarını ayrıca kontrol edin.

Tablo 10'da Q'nun puan karşılığı

Madde 1 (a) bendinde SCIE veya SSCI kapsamındaki dergilerdeki makaleler çeyreğe göre puanlanır:

  • Q1: 30 puan
  • Q2: 20 puan
  • Q3: 15 puan
  • Q4: 10 puan

Bu tam puandır; yazar payı ayrıca uygulanır. Üç veya daha fazla yazarlı bir makalede başlıca yazar puanın yarısını alır, kalan yarı diğer yazarlara eşit bölünür. Örneğin Q1 bir makale üç yazarlıysa ve başlıca yazar sizseniz tablo özetine göre 15 puan, diğer iki yazarın her biri 7,5 puan alır. Başlıca yazar tanımı için başlıca yazar nedir sayfasına bakın.

Madde 1 kapsamında doktora veya uzmanlık sonrası (a) bendinden en az üç makalede başlıca yazar olma ve bu maddeden en az 40 puan toplama zorunluluğu da vardır. Ayrıntı: uluslararası makale şartı (Madde 1).

SJR ve Scopus çeyreği neden aynı değildir?

SCImago, SJR göstergesine göre dergileri sıralar ve dört eşit gruba böler; yardım sayfasında bu gruplar da Q1–Q4 olarak adlandırılır. Scopus'un kendi metriği ise CiteScore'dur; Elsevier'in sayfasında CiteScore, SJR ve SNIP ayrı göstergeler olarak anlatılır. Yani üç ayrı sistem vardır:

  • Web of Science JIF çeyreği (Tablo 10'un esas aldığı)
  • SJR çeyreği (SCImago)
  • CiteScore tabanlı sıralama (Scopus)

Her biri farklı veri, farklı pencere ve farklı ağırlıklandırma kullanır; sonuç olarak aynı dergi bir sistemde Q1, diğerinde Q2 görünebilir. Adayların sık yaptığı hata, dergi sitesinde veya bir arama motorunda gördüğü "Q1" etiketinin Web of Science çeyreği olduğunu varsaymaktır. Dergi sayfasındaki etiketin kaynağını mutlaka kontrol edin; nasıl doğrulanacağı derginin Q değeri nasıl bulunur yazısında adım adım anlatılıyor.

Q değeri olmayan dergiler

Çeyrek yalnızca JIF alan dergiler için vardır. ULAKBİM'in yayımladığı Web of Science seçim kriterleri belgesine göre JIF, Journal Citation Reports kapsamındaki dergilere verilir ve bu kapsam SCIE ile SSCI'ı içerir. ESCI dergileri Tablo 10'da çeyrek ayrımı olmadan Madde 1 (c) bendinde puanlanır. Farklar için SCIE, SSCI, AHCI, ESCI farkı yazısına bakın.

Q4 dergilerde dikkat edilecek nokta

ÜAK'ın 2026 Ekim dönemi SSS belgesinin 19. sorusuna göre Web of Science'ta Q4 olan her dergi beyannamede serbestçe kullanılamaz. Editöryal veya basım sürecinde ücret talep etmeyen Q4 dergiler ile belirli koşulları taşıyan, ücret alan bazı kurum yayınları kabul edilir; bu koşulları taşımayan Q4 dergiler "yağmacı/şaibeli" sayılır ve makale beyannamede kullanılamaz. Ayrıntı için yağmacı dergiler nasıl anlaşılır yazısını okuyun.

Yayım tarihi ve çeyrek değişimi

Aynı SSS belgesinin 22. sorusu, dergilerin indekslerdeki durumunun makalenin yayım tarihi itibarıyla değerlendirileceğini, sonradan olan indeksten çıkma veya çeyrek değişikliğinin adayın aleyhine sayılmayacağını belirtir. Bu nedenle dergi seçerken güncel çeyreğe bakmanın yanında, makalenin yayımlandığı tarihteki durumu da belgeleyin.

Pratik kontrol listesi

  • Derginin Web of Science'ta hangi indekste yer aldığını Master Journal List'ten doğrulayın.
  • JCR'dan kategori bazlı JIF çeyreğini not edin; ekran görüntüsü ve tarih saklayın.
  • Q etiketi bir dergi sitesinden veya SJR'den geliyorsa Tablo 10 için yeterli kabul etmeyin.
  • Puanı puan hesaplayıcı ile yazar payınıza göre hesaplayın.
  • Dergi seçimi için dergi seçimi nasıl yapılır yazısındaki adımları izleyin.

Örnek senaryolar

Aşağıdaki kurgusal durumlar, çeyreğin puana nasıl yansıdığını gösterir. Puanlar Tablo 10 Madde 1 (a) bendine ve yazar payı kurallarına göre hesaplanmıştır.

  • Senaryo 1: Tek yazarlı bir makale, JCR'da Q2 olan bir SCIE dergisinde yayımlandı. Tek yazar tam puan aldığı için makale 20 puandır.
  • Senaryo 2: İki yazarlı makale Q1 SCIE dergisinde yayımlandı ve siz ilk yazarsınız. Başlıca yazar 0,8 pay aldığı için 30 puanın 0,8'i, yani 24 puan sizindir; ikinci yazar 0,5 pay alır.
  • Senaryo 3: Dört yazarlı makale Q3 dergide yayımlandı, siz son sıradasınız ve başlıca yazar değilsiniz. Puanın yarısı başlıca yazara gider; kalan yarı diğer üç yazar arasında eşit bölünür. 15 puanlık makalede payınız 2,5 puandır.
  • Senaryo 4: Aynı makale SJR'de Q1 görünen ama JCR'da Q4 olan bir dergide yayımlandı. Tablo 10 için çeyrek Q4'tür ve 10 puan üzerinden hesap yapılır; ayrıca ÜAK'ın Q4 koşullarına bakılması gerekir.

Çeyrek değişken bir değerdir

JIF her yıl yeniden hesaplandığı için bir derginin çeyreği yıldan yıla değişebilir. Bu yüzden bir derginin geçmişteki çeyreğini bugünkü çeyreğe bakarak varsaymayın. Makalenizin yayımlandığı tarihteki durumu kaydetmek, ÜAK'ın indeks durumunu yayım tarihi itibarıyla değerlendirmesi nedeniyle önem taşır. Çeyrek, kategori büyüklüğüne de duyarlıdır: küçük bir kategoride birkaç sıra fark çeyreği değiştirebilir.

Çeyrek, makale kalitesi demek değildir

Çeyrek bir derginin kategorisindeki göreli konumunu gösterir; tek tek makalenin niteliği hakkında hüküm vermez. Doçentlik puanı açısından önemli olsa da dergi seçerken çalışmanın kapsama uygunluğu ve derginin güvenilirliği çeyrekten daha önce gelir. Yüksek çeyrekli dergiye uygun olmayan bir çalışmayı göndermek zaman kaybettirir; bu durumda daha uygun bir dergi ve bir sonraki basamak planlanmalıdır (dergi seçimi nasıl yapılır).

Sık sorulan karışıklıklar

  • "Impact factor'ü olan her dergi Q1'dir" yanlıştır; JIF'i olan dergiler dört çeyreğe dağılır.
  • "Q1 dergi ESCI'dedir" ifadesi çelişkilidir; ESCI dergilerinde çeyrek ayrımı yapılmaz.
  • "Dergi SJR'de Q1, o hâlde Tablo 10'da da Q1" varsayımı yanlıştır; Tablo 10 dipnotu Web of Science JIF çeyreğini esas alır.
  • "Başka bir üniversitenin ilanında SJR çeyreği kabul edilmiş" bilgisi doçentlik için geçerli değildir; ilgili kural ÜAK'ın tablosudur.

Kurgusal örnek hesap: çeyrek ve yazar payı birlikte

Kurgusal bir aday, doçentlik için üç makalesini şöyle değerlendirir (2026 Ekim Dönemi, Tablo 10 Madde 1; tezden üretilmeyen makaleler):

  • Makale 1: SCIE kapsamında Web of Science Q2 dergi, iki yazarlı, aday başlıca yazar. Dergi puanı 20; başlıca yazar payı 0,8 olduğundan 20 x 0,8 = 16 puan.
  • Makale 2: SCIE Q4 dergi, üç yazarlı, aday ilk yazar ve başlıca yazar. Dergi puanı 10; başlıca yazar payı yarı olduğundan 5 puan.
  • Makale 3: ESCI kapsamında dergi (Q değeri yok), iki yazarlı, aday ikinci yazar. Dergi puanı 10; ikinci yazar payı 0,5 olduğundan 5 puan.

Toplam 26 puandır. Bu hesapta Makale 3, Madde 1 (a) bendi şartı için sayılmaz; Makale 2'nin Q4 dergisinde ise ÜAK'ın SSS Soru 19 ücret ölçütü ayrıca kontrol edilmelidir. Hesap yalnızca yöntemi göstermek içindir; gerçek hesabınızı puan hesaplayıcıyla yapın.

Bu sayfayı okuduktan sonra

  1. Her makalenizin dergisi için Web of Science çeyreğini kaydedin (doğrulama adımları).
  2. Q4 dergileriniz varsa ücret ve kurum yayını koşullarını kontrol edin (yağmacı dergiler).
  3. Şart ayrıntısı için uluslararası makale şartı (Madde 1) ve yazar sayısına göre puan paylaşımı sayfalarına bakın.
  4. Sözlükte Journal Citation Reports maddesi bu kavramı kısaca açıklar.
  5. Terimin kısa tanımı için sözlükteki çeyreklik maddesine bakın.
  6. Journal Impact Factor kavramının tanımı sözlükte yer alıyor.
  7. Bu noktada akla gelen sorulardan biri: Q4 dergideki makale doçentlikte kaç puan eder, sayılır mı?

Sık sorulanlar

Q1 bir derginin en iyi çeyreği midir?

Evet. Bir kategorideki dergiler JIF'e göre yüksekten düşüğe sıralanır; sıranın ilk dörtte birindeki dergiler Q1, son dörtte birindekiler Q4 olur.

Doçentlikte SJR veya Scopus çeyreği (Q1) kabul edilir mi?

Tablo 10'daki Q1–Q4 dipnotu Web of Science JIF çeyreğine atıf yapar. SJR çeyreği ayrı bir sıralamadır ve aynı dergi için farklı çıkabilir; puanlama için Web of Science verisine bakın.

Bir dergi iki kategoride yer alıyorsa hangi çeyrek geçerlidir?

JCR her kategori için ayrı sıra ve çeyrek verir. Hangisinin esas alınacağını Tablo 10 dipnotu ve ÜAK açıklamalarından kontrol edin; bu konuda kesin bir hüküm doğrulayamadık.

ESCI dergilerinin Q değeri var mıdır?

Tablo 10'da ESCI/Scopus dergileri çeyreğe bakılmaksızın Madde 1 (c) bendinde 10 puan alır. Çeyrek ayrımı yalnızca SCIE/SSCI için yapılır.

Makale yayımlandıktan sonra derginin çeyreği düşerse puan kaybolur mu?

ÜAK'ın 2026 Ekim dönemi SSS belgesine göre indeks durumu yayım tarihi itibarıyla değerlendirilir; sonradan olan çeyrek değişikliği adayın aleyhine kullanılmaz.

Kaynaklar

  1. ÜAK — Tablo 10 Sağlık Bilimleri Temel Alanı(yeni sekmede açılır)Madde 1 (a) bendi puanları ve Q1–Q4'ün Web of Science JIF çeyreği olduğunu belirten dipnot
  2. Clarivate — Journal Citation Reports sözlüğü(yeni sekmede açılır)JIF, JIF sırası ve JIF çeyreğinin tanımı; bir derginin birden fazla kategoride yer alabilmesi
  3. SCImago — SJR yardım sayfası(yeni sekmede açılır)SJR göstergesi ve SJR'ye göre dört eşit gruba bölme (Q1–Q4)
  4. ÜAK — 2026 Ekim Dönemi Sıkça Sorulan Sorular(yeni sekmede açılır)Soru 19 (Q4 dergiler) ve Soru 22 (indeks durumunun yayım tarihi itibarıyla değerlendirilmesi)

Son doğrulama:

Hata bildir

Bu sitedeki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî görüş veya hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan ÜAK ve YÖK'ün resmî metinleridir.