İçeriğe geç

Durak 5 · Hukuk ve İtiraz

Etik İhlal İddiası Süreci ve Savunma Hakkı (Doçentlik)

  • Bölüm: Hukuk ve İtiraz
  • Yazı 6 / 10
  • Son doğrulama:
Hukuk ve İtiraz · Yazı 6 / 10%60 tamamlandı
Bu sayfada

Bu yazı, doçentlik başvurusundaki etik ihlal iddiasının mevzuattaki işleyişini ve savunmaya ilişkin hükümleri anlatır. Hukuki tavsiye veya sonuç öngörüsü içermez.

İddia nereden doğar?

Doçentlik Yönetmeliği md. 7'ye göre etik ihlal iddiası birkaç yoldan gündeme gelebilir:

  • Eser incelemesi yapan jüri üyeleri, başvuru dosyasındaki bir eserde bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık tespit ederse gerekçeli raporla ve eserlerle birlikte Üniversitelerarası Kurula bildirir (md. 7/2).
  • Doçentlik Komisyonu etik ihlalde bulunduğunu tespit ederse adayın dosyası ilgili Etik Komisyonu'na gönderilir (md. 7/3).
  • Başvuru süreci sürerken aday hakkında dosyadaki bir eser için şikâyet veya ihbar yapılırsa Kurul bunu derhal ilgili Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu'na gönderir; Komisyon ön değerlendirme yapar. Başvurunun inandırıcı bilgi ve belgeye dayandığı tespit edilip inceleme kararı verilirse Kurul başvuruyla ilgili işlem yapmaz (md. 7/10).

Yönetmelik md. 7/5, Kurul bünyesinde Fen ve Mühendislik Bilimleri, Sağlık ve Spor Bilimleri, Sosyal ve Beşeri Bilimler ile Güzel Sanatlar alanlarında üç komisyon kurulacağını söyler. Sağlık bilimleri adayları açısından ilgili komisyon, Sağlık ve Spor Bilimleri alanındaki komisyondur.

Komisyonda inceleme aşamaları

ÜAK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi md. 10'a göre:

  • Kurul Başkanlığına yapılan iddialar ilgili komisyona en kısa sürede iletilir (md. 10/1).
  • Komisyon önce iddiaların inandırıcı bilgi ve belgeye dayanıp dayanmadığını tespit eder (md. 10/2).
  • İnceleme başlatılan kişilerden iddialara ilişkin bilgi ve belgelerle birlikte yazılı savunma istenir. Savunma süresi on beş gündür; bu sürede savunma yapılmazsa Komisyon mevcut bilgi ve belgelere göre incelemesini yapar. Gerekli görülen hallerde savunma sözlü olarak da alınabilir (md. 10/3).
  • Kararlar komisyonda tartışmaya açıldıktan sonra oylanır ve üyelerce imzalanır; karara muhalif üye karşı oy gerekçesini yazar (md. 10/5).
  • Komisyon üyeleri ve bilirkişi veya uzmanlar, incelemeyle ilgili bilgi ve belgeleri Kurul Başkanlığı'nın izni olmaksızın açıklayamaz (md. 10/7).

Tarafsızlık güvenceleri

Yönergenin md. 9'una göre komisyonlar en az beş üyeyle toplanır, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar alır ve toplantıda çekimser oy kullanılamaz. Bilirkişi veya uzman olarak görevlendirilemeyecek kişiler arasında şunlar sayılmıştır: hakkında iddia bulunulan kişinin lisansüstü tez danışmanları ve doçentlik jürilerinde görev almış öğretim üyeleri, kendi üniversitesindeki öğretim üyeleri, eşi ve üçüncü dereceye kadar akrabaları, ve aralarında husumet bulunan kişiler. Komisyon üyeleri, kendileriyle veya daha önce birlikte çalıştıkları kişilerle ilgili iddiaların görüşüldüğü toplantılara katılamaz.

Yükseköğretim kurumlarındaki etik kurullar için YÖK Yönergesi md. 9/5 benzer bir savunma güvencesi içerir: savunma talep yazısının ulaşmasından itibaren on beş gün ve iddiaları içeren evrakın örneğinin talep edilmesi imkânı. Bu hüküm kurumların kendi etik kurullarına ilişkindir; doçentlik başvurusundaki ÜAK incelemesi için ÜAK Yönergesi esastır.

Sonuç ve sonrası

  • İddianın doğru olmadığı tespit edilirse doçentlik değerlendirme süreci kaldığı yerden devam eder ve iddiada bulunan jüri üyesinin görevi sonlandırılır (Yönetmelik md. 7/6).
  • Etik ihlalde bulunduğuna karar verilirse aday başvurusu iptal edilir ve aday, müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir; etik ihlal tespiti içeren jüri raporları adayın erişimine açılır, diğer raporlar açılmaz (md. 7/7). Karar, disiplin ve diğer idari işlemlerin başlatılması için adayın bağlı olduğu kuruma ve gerekli hallerde YÖK Başkanlığı'na bildirilir (md. 7/8).
  • Kararlar, genel düzenlemeler dışında gizlidir (ÜAK Yönergesi md. 13).

Zamanaşımı ve yeniden inceleme

ÜAK Yönergesi md. 12'ye göre intihal, sahtecilik ve çarpıtmada inceleme başlatılması herhangi bir süre sınırlamasına tabi değildir; bunlar dışındaki etik ihlallerde eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra inceleme yapılamaz ve eylemin öğrenilmesinden itibaren iki yıl içinde inceleme başlatılmazsa iddia incelenemez. Md. 14'e göre başka kurumlarca yapılmış veya yapılmakta olan incelemeler, ÜAK incelemesine engel oluşturmaz; komisyonca karara bağlanmış bir konuda aynı iddialar ve yeni kanıt olmaksızın yeniden inceleme yapılamaz.

Karara karşı yollar

Karar sonucunda başvurunun iptali halinde idari itiraz ve yargı yolları için bkz. Doçentlik itiraz ve dava yolları. Yeniden başvuru süreleri için bkz. Başvurusu iptal edilen aday ne zaman yeniden başvurabilir?. Etik ihlal türlerinin tanımları için bkz. Etik ihlal türleri (Yönergeye göre).

Kurgusal örnek: savunma hazırlığının düzeni

Kurgusal bir aday, hakkındaki iddianın bildirildiğini öğrenir. Yapacağı işler sırasıyla şunlardır: bildirimi ve ekleri tarihleriyle kaydetmek; iddiayı yönergedeki hangi etik ihlal türüne dayandırıldığını okumak (etik ihlal türleri); iddiaya konu yayının dosyalarını, yazışmalarını ve ham verisini bir araya getirmek; ortak yazarların ve dergi yazışmalarının kayıtlarını toplamak; savunmayı yazılı ve belgeli hazırlamak; usul sorularını (süre, merci, aşama) bir avukata sormak. Bu liste yalnızca belge düzenidir; iddianın niteliği veya sürecin sonucu hakkında hüküm taşımaz.

Sık yapılan hatalar

  • Bildirimi kayda geçirmeden süreci yalnızca telefonla takip etmek.
  • Yazar ve dergi yazışmalarını silmek veya düzenlemek.
  • Savunmayı belgelere dayandırmadan yazmak.
  • Kendi yorumuyla yönerge maddelerini eklemek; resmî metne atıf verin.

Bu sayfayı okuduktan sonra

  1. Bildirimi ve ekleri tarihleriyle düzenleyin.
  2. Bir avukata danışın.
  3. İlgili yazılar: etik inceleme ve başvurunun iptali, başvurusu iptal edilen aday ne zaman yeniden başvurabilir; terimler için etik ihlal ve etik komisyonu maddeleri.
  4. Zorunlu alt şartlardan hangilerinin sağlandığını görmek için Dosya ön kontrol aracına bakın.

Genel bilgilendirme notu

Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş değildir ve herhangi bir sonuç vadetmez. Savunma süreleri kısadır; somut bir dosya için bir avukata danışmanız gerekir.

Sık sorulanlar

Etik ihlal iddiasında savunma süresi kaç gündür?

ÜAK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi md. 10/3'e göre hakkında inceleme başlatılan kişi savunmasını on beş gün içinde yapmak zorundadır; bu sürede savunma yapılmazsa Komisyon mevcut bilgi ve belgelere göre incelemesini yapar.

Etik inceleme sürerken doçentlik başvurusu ne olur?

Doçentlik Yönetmeliği md. 7/4'e göre Üniversitelerarası Kurul, iddiayı ilgili komisyona gönderir ve bir karar verilinceye kadar doçentlik başvurusuyla ilgili herhangi bir işlem yapmaz.

İddia doğru bulunmazsa süreç devam eder mi?

Evet. Md. 7/6'ya göre iddianın doğru olmadığının tespiti halinde doçentlik değerlendirme süreci kaldığı yerden devam eder; iddiada bulunan jüri üyesinin görevi sonlandırılır.

Son doğrulama:

Hata bildir

Bu sitedeki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî görüş veya hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan ÜAK ve YÖK'ün resmî metinleridir.