Bu sayfada
- Etik inceleme kimde?
- İhlal türleri
- Savunma ve zamanaşımı
- Başvurunun iptali ve yeniden başvuru
- Raporlar adaya açılır
- Önlem olarak neler yapılabilir?
- Sürecin genel yeri
- Yönergenin yapısı
- Süreç adımları
- Sonuçlar
- Kurgusal örnek: 2026 Ekim dönemi başvurusu etik nedenle iptal edilirse
- Karşılaştırma: iptal nedenlerine göre yeniden başvuru
- Kurgusal örnek: önceki etik cezası olan aday
- Sık yapılan hatalar
- Bu sayfayı okuduktan sonra
Bu yazı hukuki görüş değildir; etik ihlal iddiası, iptal veya itiraz durumunda bir avukata danışmanız önerilir. Aşağıdaki bilgiler Doçentlik Yönetmeliği’nin 7. maddesi ve ÜAK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’ne dayanır.
Etik inceleme kimde?
Doçentlik Komisyonu, etik ihlal içeren bir dosyada karar vermez; dosyayı Yönetmeliğin 7. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu’na gönderir. Üç etik komisyon vardır ve Sağlık ve Spor Bilimleri bunlardan birinin alanına girer. Komisyonun rolü için Doçentlik Komisyonu’nun görevleri yazısına bakın.
İhlal türleri
Yönergenin 4. maddesi ihlal türlerini sayar. Bu yazı listeyi tekrar etmez; yönergenin güncel metnini kaynaklardan açıp okuyun. Doçentlik dosyasında etik, jürinin değerlendirme ölçütlerinden biridir; ayrıntı eser incelemesi ölçütleri yazısındadır.
Savunma ve zamanaşımı
Yönergenin 10. maddesinin üçüncü fıkrası, savunma için 15 günlük süre öngörür. Zamanaşımı kuralları yönergenin 12. maddesindedir. Yönerge md. 10/3, savunma süresinin hangi günden başlayacağını ayrıca belirtmez; savunma istendiğine ilişkin yazıyı ve tebliğ tarihini kayıt altına alın. Başvuru sonucunun ve raporların tebliği ise ayrı bir kurala bağlıdır: sonuç erişime açıldıktan sonraki beşinci gün tebliğ edilmiş sayılır (Yönetmelik md. 6/7). Sürelerinizi kaçırmamak için hukuki destek almanız yararlı olur.
Başvurunun iptali ve yeniden başvuru
Etik ihlal nedeniyle iptal edilen başvurudan sonra aday, müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir. Örnek: bir dönemde başvuran ve iptal edilen aday, aradaki iki dönemi bekler. Dönem sayımı için yeniden başvuru kuralları ve başvuru tarihleri yazılarına bakın.
Doktora tezinde intihal veya sahtecilik tespit edilirse aynı tezle yeniden başvuru yapılamaz. Bu kural, yalnızca beklemekle çözülmeyen bir durum yaratır.
Raporlar adaya açılır
Etik ihlal tespiti içeren jüri raporu adaya açılır. Hangi raporların açıldığına dair ayrıntı Yönetmeliğin 6. maddesinin yedinci fıkrası ve kılavuzun 3.7 maddesindedir. Sonuç ve raporlar için jüri raporları ve sonuç yazısına bakın.
Önlem olarak neler yapılabilir?
- Tüm eserlerinizin yazarlık ve atıf bilgilerini kontrol edin.
- Başvurunuzu yapmadan önce kontrol listesini kullanın.
- Başvuruda sık yapılan hatalar için yapılan hatalar yazısına göz atın.
- Şartların özeti için Sağlık Bilimleri doçentlik şartları yazısına bakın.
Sürecin genel yeri
Etik inceleme, değerlendirme sürecinin tüm aşamalarında gündeme gelebilir. Akışı değerlendirme süreci yazısında görebilirsiniz. Karar sürecinde ÜAK’ın resmî sayfalarını ve yönergenin güncel metnini esas alın; bu yazı yalnızca genel bilgi sağlar ve her somut durumda hukuki destek almanız önerilir.
Yönergenin yapısı
ÜAK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, ihlal türlerini, inceleme usulünü, savunma hakkını ve zamanaşımını düzenler. İhlal türleri 4. maddede, savunma 10. maddenin üçüncü fıkrasında, zamanaşımı 12. maddede yer alır. Etik komisyonlar Sağlık ve Spor Bilimleri dahil üç alanda görev yapar.
Süreç adımları
- Etik ihlal iddiası; jüri raporu, Doçentlik Komisyonunun tespiti veya şikâyet/ihbar yoluyla Üniversitelerarası Kurul aracılığıyla ilgili etik komisyona gönderilir (Yönetmelik md. 7/2-4, 7/10).
- Aday savunma için süre alır; yönergeye göre bu süre 15 gündür.
- Etik komisyon karar verir.
- İhlal tespit edilirse başvuru iptal edilir ve yeniden başvuru kuralları uygulanır.
Sonuçlar
İhlal nedeniyle iptal edilen aday en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir. Tezde intihal veya sahtecilik tespit edilirse aynı tezle yeniden başvuru yoktur. İhlal tespitli jüri raporu adaya açılır. Bu sonuçlar ağır olabileceğinden, savunma yazısında bir uzmandan destek almanız ve sürelere dikkat etmeniz önerilir.
Kurgusal örnek: 2026 Ekim dönemi başvurusu etik nedenle iptal edilirse
Kurgusal örnek. Bir aday 2026 Ekim döneminde başvurmuş, başvurusu etik ihlal kararı gereğince iptal edilmiştir. Kılavuz 2.1.11’deki tabloya göre aday, müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde, yani 2028 Mart başvuru döneminde yeniden başvurabilir. Kılavuz 2.1.9’a göre:
- Etik ihlal tespiti içeren jüri raporu veya raporları adayın erişimine açılır.
- Aday, yeniden başvuruda etik ihlal tespitine konu olan yayınlarını belirtmekle yükümlüdür.
- Aday, yanlış beyan dışında, ihlal tespitine esas olan yayınlarını beyannamede kullanamaz; kullandığı anlaşılırsa müracaatı Doçentlik Komisyonunca reddedilir.
- Lisansüstü tezdeki intihal veya sahtecilik nedeniyle iptal edilen aday, aynı tezle tekrar başvuramaz; aykırı başvuru ÜAK Başkanlığınca reddedilir.
Karşılaştırma: iptal nedenlerine göre yeniden başvuru
- Etik ihlal kararıyla iptal: müracaat dönemini izleyen üçüncü dönem (Kılavuz 2.1.11).
- Eser inceleme sonucunda başarısız: yine müracaat dönemini izleyen üçüncü dönem; jürinin eksik bulduğu eser ve faaliyetlerin tamamlanması gerekir (3.8).
- Asgari şart yokluğu nedeniyle iptal: şartları sağlamak kaydıyla izleyen dönem; iptale konu eksiklikler giderilmeden yapılan başvuru reddedilir (3.3).
Kurgusal örnek: önceki etik cezası olan aday
Kurgusal örnek. Daha önce başka bir dönemde etik ihlal kararı almış bir aday, yeni başvurusunda ilgili yayınları Özgeçmiş ve Eserler Listesinde belirtmek zorundadır. Belirtmezse oluşabilecek hak kayıplarından hukuki sorumluluk adaya aittir (Kılavuz 2.1.3). Etik ihlal karar sürecinde ÜAK, jürinin yanıltıcı bilgi veya belge sunulduğu yönündeki iddiası veya resen tespiti hâlinde, karar verilinceye kadar başvuruyla ilgili işlem yapmaz (3.3).
Sık yapılan hatalar
- Etik ihlal tespitine esas yayını yeni beyannameye tekrar eklemek (Kılavuz 2.1.9).
- Önceki etik ihlal kararını özgeçmişte belirtmemek (2.1.3).
- Etik karar ile asgari şart iptalini karıştırmak; ikisinin yeniden başvuru süresi farklıdır.
- İptal edilmiş başvuru için itiraz sürecindeyken yeni başvuru yapıp işlem beklemek; itiraz süreçleri tamamlanana kadar yeni dönem başvurularıyla ilgili işlem yapılmaz (2.1.8).
Bu sayfayı okuduktan sonra
- Eserlerinizin yazarlık, kaynak gösterme ve özgünlük kontrolünü kontrol listesi ile yapın.
- Önceki bir etik kararınız varsa ilgili yayınları özgeçmişte belirtmeyi unutmayın; hukuki destek almanız yararlıdır, bu yazı hukuki görüş değildir.
- Yeniden başvuru tarihini yeniden başvuru kuralları ve dönem sayacı ile hesaplayın. İlgili sorular: etik ihlal iptali ve yeniden başvuru, etik karar alan aday eseri bildirmek zorunda mı. Sözlük: etik ihlal, etik komisyonu.
- Bu noktada akla gelen sorulardan biri: Doçentlik beyannamesinde yanlış veya yanıltıcı beyanın sonucu nedir?
Sık sorulanlar
Etik ihlal kararını kim verir?
Doçentlik Komisyonu etik ihlal içeren dosyayı Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu’na gönderir. Üç komisyon bulunur ve Sağlık ve Spor Bilimleri bunlardan birinin alanındadır. Karar bu komisyonlara aittir.
Etik ihlalden sonra ne zaman yeniden başvurabilirim?
Başvurusu etik ihlal nedeniyle iptal edilen aday, müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir.
Tezimde intihal tespit edilirse aynı tezle başvurabilir miyim?
Hayır. Doktora tezinde intihal veya sahtecilik tespit edilen aday aynı tezle yeniden başvuru yapamaz.
Savunma hakkım var mı ve ne kadar süre verilir?
Etik Yönergesi’nin 10. maddesinin üçüncü fıkrası savunma için 15 günlük süre öngörür. Süre ve usul için yönergenin güncel metnine bakın.
İtiraz için avukata danışmalı mıyım?
Etik ihlal kararının hukuki sonuçları ağır olabilir. Savunma ve itiraz sürelerini kaçırmamak için hukuki destek almanız yararlı olur; bu yazı hukuki görüş yerine geçmez.
Kaynaklar
- Doçentlik Yönetmeliği (Resmî Gazete 15.04.2018, sayı 30392; 14.10.2025, sayı 33047 değişikliğiyle güncel metin)(yeni sekmede açılır)Madde 7 (etik), Madde 6/7, Madde 4
- ÜAK — Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi(yeni sekmede açılır)Madde 4 (ihlal türleri), Madde 10/3 (savunma), Madde 12 (zamanaşımı)
- ÜAK — Doçentlik Başvuru Kılavuzu, 2026 Ekim Dönemi(yeni sekmede açılır)Madde 2.1.8–2.1.11, 3.8–3.9
- ÜAK — Doçentlik Başvuru Şartları sayfası(yeni sekmede açılır)Başvuru şartları