İçeriğe geç

Durak 5 · Hukuk ve İtiraz

Yürütmenin Durdurulması Nedir? Şartları ve Usulü

  • Bölüm: Hukuk ve İtiraz
  • Yazı 10 / 10
  • Son doğrulama:
Hukuk ve İtiraz · Yazı 10 / 10%100 tamamlandı
Bu sayfada

Bu yazı, idari yargıda yürütmenin durdurulması kurumunun mevzuattaki çerçevesini anlatır. Belirli bir doçentlik işleminde bu talebin kabul edilip edilmeyeceği hakkında bir öngörü içermez.

Genel kural: dava işlemi durdurmaz

2577 sayılı Kanun md. 27/1'e göre Danıştay'da veya idari mahkemelerde dava açılması, dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz. Başka bir ifadeyle, dava açıldıktan sonra da işlem uygulanmaya devam eder; yürütmenin durdurulması ayrı bir taleple istenir.

Şartlar

Anayasa md. 125 ve 2577 sayılı Kanun md. 27/2 aynı iki şartı arar ve bunların birlikte gerçekleşmesini bekler:

  • İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması.
  • İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması.

Kanun, mahkemenin gerekçe göstermesini zorunlu kılar: yürütmenin durdurulması kararlarında işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı olduğu ve uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğu belirtilmelidir (md. 27/2).

Savunma alınması

  • Yürütmenin durdurulmasına karar verilmeden önce, kural olarak davalı idarenin savunması alınır veya savunma süresinin geçmesi beklenir (md. 27/2).
  • Uygulanmakla etkisi tükenecek idari işlemlerde, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere idarenin savunması alınmaksızın da yürütme durdurulabilir (md. 27/2).
  • Dava dilekçesi ve eklerinden istemin yerinde olmadığı anlaşılırsa, istem idarenin savunması alınmadan da reddedilebilir (md. 27/3).
  • Yürütmenin durdurulması istemli davalarda savunma gibi bazı süreler kısaltılabilir; tebliğ memur eliyle de yapılabilir (md. 27/5).

Teminat

Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz (md. 27/6).

İtiraz

Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. İtirazın hangi mercie yapılacağı kararı veren mahkemeye göre md. 27/7'de düzenlenmiştir (örneğin idare ve vergi mahkemeleri ile tek hakim kararlarına karşı bölge idare mahkemesi). İtiraz merciinin, dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar vermesi öngörülmüştür.

Kararın uygulanması

Md. 28/1'e göre Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının gereklerine göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur; bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.

Doçentlik bakımından dikkat edilecek noktalar

  • Yürütmenin durdurulması, iptal davası açılmasına bağlı bir taleptir; dava açma süresine uyulması gerekir. Süre için bkz. İdari dava açma süresi ve görevli mahkeme.
  • Telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık, her somut işlem için ayrı ayrı gerekçelendirilmesi gereken şartlardır. Doçentlik işlemlerinde bu şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin bir değerlendirme bu yazıda yapılmamıştır.
  • Yürütmenin durdurulması kararı verilmesi, davanın esastan kazanıldığı anlamına gelmez; esas hakkındaki karar ayrıca verilir.

Genel harita için: Doçentlik itiraz ve dava yolları.

Mahkemenin denetiminin sınırı

Anayasa md. 125'e göre yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır ve hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. Kanun ayrıca olağanüstü hallerde, seferberlik ve savaş halinde ve milli güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık gibi nedenlerle yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlayabilir (Anayasa md. 125). Bu iki hüküm, talebin değerlendirilmesinde mahkemenin neyi inceleyebileceğine ilişkin genel çerçeveyi gösterir; doçentlik işlemi bakımından somut sonuç bu yazıda öngörülmez.

Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemler

2577 sayılı Kanun md. 27/2, uygulanmakla etkisi tükenecek idari işlemlerde idarenin savunması alınmadan da yürütmenin durdurulabileceğini söyler. Bir işlemin bu nitelikte sayılıp sayılmayacağı mahkemenin takdirindedir. Aynı fıkra, yalnızca ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurulduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararı verilemeyeceğini de belirtir.

Talebin dava ile ilişkisi

Yürütmenin durdurulması talebi, esas davadan ayrı bir değerlendirmeye tabidir ve geçici nitelikte bir korumadır. Talebin reddedilmesi, davanın esastan reddedileceği anlamına gelmez; kabul edilmesi de esas hakkındaki kararı önceden belirlemez. Her iki kararın da gerekçesi, dava dosyasındaki işlem, savunma ve deliller üzerinden ayrı ayrı yazılır. Talebin dilekçede nasıl ifade edileceği ve hangi delillerle desteklenmesi gerektiği, somut dosyada bir hukukçu tarafından belirlenmelidir.

Kurgusal örnek: talebin dosyada nasıl düzenlendiği (usul akışı)

Kurgusal bir aday, iptal davası dilekçesinde ayrıca yürütmenin durdurulmasını talep etmek istemektedir. Avukatıyla yaptığı hazırlıkta şunları ayırır: işlemin hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu iddiası ve neden "açık" olduğu; işlemin uygulanmasının hangi somut zararlara yol açacağı ve bu zararların neden telafisi güç veya imkânsız olduğu; ilgili belgeler ve deliller. Aday, mahkemenin bu iki şartı birlikte arayacağını ve talebin kabulünün davanın sonucu hakkında bir öngörü sağlamayacağını bilir. Bu örnek yalnızca hazırlık sırasını gösterir; kabul veya ret ihtimali hakkında bir değerlendirme içermez.

Sık yapılan hatalar

  • Dava açmanın işlemi kendiliğinden durduracağını varsaymak (md. 27/1).
  • Talebi gerekçesiz, yalnızca "zarar doğacak" cümlesiyle sunmak.
  • İtiraz süresini (yedi gün) kaçırmak; süre hesabını avukatla yapın.
  • Durdurma kararını davanın kazanılması sanmak.

Bu sayfayı okuduktan sonra

  1. Talebin dayanak olacağı dava için süreyi kontrol edin (dava açma süresi ve görevli mahkeme).
  2. Zarar ve hukuka aykırılık iddialarını belgelerle birlikte yazılı hâle getirin.
  3. Bir avukata danışın; genel yol haritası için doçentlik itiraz ve dava yolları yazısına bakın.
  4. Başvurudan önce adımları işaretlemek için Başvuru kontrol listesi kullanışlıdır.
  5. Bununla bağlantılı olarak şu soru da merak ediliyor: İtiraz sürecindeki aday yeni dönem için başvuru yaparsa ne olur?
  6. Kısa yanıt arıyorsanız şu soruya bakın: Etik ihlal kararıyla başvurusu iptal edilen aday ne zaman yeniden başvurabilir?

Genel bilgilendirme notu

Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş değildir ve herhangi bir sonuç vadetmez. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.

Sık sorulanlar

Dava açmak işlemi kendiliğinden durdurur mu?

Hayır. 2577 sayılı Kanun md. 27/1'e göre Danıştay'da veya idari mahkemelerde dava açılması, dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz.

Yürütmenin durdurulması için hangi şartlar aranır?

Md. 27/2'ye göre idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Aynı ölçüt Anayasa md. 125'te de yer alır.

Yürütmenin durdurulması kararına itiraz edilebilir mi?

Md. 27/7'ye göre bu istemler hakkında verilen kararlara, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir.

Son doğrulama:

Hata bildir

Bu sitedeki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî görüş veya hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan ÜAK ve YÖK'ün resmî metinleridir.