Bu sayfada
- Başvuru şartı olarak denklik
- Doktora denkliği usulü
- Sağlık Bilimleri için gün şartı
- Değerlendirmede neye bakılır?
- DBS’de yurt dışı öğrenim bilgisi
- Doğrudan ve bütünleşik doktora
- Yurt dışı doçentlik denkliği
- Hazırlık için
- Durumunuza göre ne yapmalısınız? Üç kurgusal aday
- Başvuru takvimi açısından denklik
- Sık yapılan hatalar
- Bu sayfayı okuduktan sonra
Doçentlik başvurusunda doktora veya uzmanlığın yurt dışında alınmış olması mümkündür; bu durumda unvanın denkliği gerekir. Bu yazı yalnızca ÜAK’ın resmî metinlerinde yazanları aktarır: Doçentlik Yönetmeliği, ÜAK’ın denklik usul ve esasları ve başvuru kılavuzu. Denklik başvurunuzun sonucu veya ayrıntılı koşulları için ÜAK denklik biriminin güncel duyurularına bakmalısınız.
Başvuru şartı olarak denklik
Doçentlik Yönetmeliği’nin 4. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi, doçentlik başvurusu için Türkiye’de doktora yapmış veya tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta, veteriner hekimlikte uzmanlık unvanı almış olmayı; doktora, sanatta yeterlik veya uzmanlığın yurt dışından alındığı hallerde ise bu unvanın denkliğine sahip olmayı şart koşar. Kılavuzun 2.1.5 maddesi aynı şeyi lisans, yüksek lisans, doktora ve uzmanlık için yineler: yurt dışında alınmışsa ilgili kurumlarca eşdeğerliğinin yapılmış olması gerekir.
Doktora denkliği usulü
ÜAK’ın usul ve esaslarına göre denklik başvurusunu inceleyen Denklik Komisyonu, Üniversitelerarası Kurul’ca seçilen beş profesörden oluşur; komisyonun görüşü ÜAK Yönetim Kuruluna sunulur ve denklik belgesi Yönetim Kurulu kararıyla verilir (md. 4 ve md. 12). Doktora ve sanatta yeterlik denkliği başvuruları e-Devlet üzerinden yapılır; yüklenen belgelerden kılavuzda belirtilenlerin asılları 30 gün içinde ÜAK’a şahsen veya vekille ibraz edilir. Eksikler başvuru sahibinin e-posta adresine bildirilir ve bildirimden itibaren 30 gün içinde giderilmezse başvuru yapılmamış sayılır.
Usul ve esasların 6. maddesine göre doktora denkliği için sisteme yüklenecek belgeler arasında diploma, transkript, doktora tezi, tez kapağı ve özetinin onaylı Türkçe tercümesi, akademik özgeçmiş ve duruma göre lisans ve yüksek lisans belgeleri, yabancı dil belgesi, burs ve görevlendirme yazıları yer alır. Belgelerde dış temsilcilik veya noter onayı aranır; kesin liste için ÜAK’ın güncel metnine ve denklik kılavuzuna bakılmalıdır.
Sağlık Bilimleri için gün şartı
Aynı maddeye göre doktora öğreniminin Yükseköğretim Kurulu’nca tanınan bir yükseköğretim kurumunda örgün eğitim-öğretim yöntemiyle tamamlanmış olması ve öğrenim süresince öğrenim görülen ülkede Sağlık Bilimleri için en az 400 gün bulunulması şarttır. Sosyal bilimler için bu süre 200, mühendislik, temel bilimler, beden eğitimi ve spor bilimleri ile diğer bilimler için 300 gündür. Gün şartını sağlamayanların başvuruları değerlendirmeye alınmadan reddedilir.
Değerlendirmede neye bakılır?
Usul ve esasların 12. maddesine göre komisyon diplomanın gerçekten ilgili kurumdan verildiğini Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla ve/veya ilgili kurumun resmî e-posta adresiyle teyit ettikten sonra inceler; doktora denkliği için eğitimin yapıldığı ülke ve kurum, tez konusu ve içeriği, ders alınıp alınmadığı gibi hususları araştırır. Doktora tezinde 2547 sayılı Kanun’un 4. ve 5. maddelerine aykırılık tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından arşiv araştırması yapılır.
DBS’de yurt dışı öğrenim bilgisi
Kılavuza göre öğrenim bilgileri istisnalar dışında ilgili sistemlerden çekilir; yurt dışı doktora ve sanatta yeterlik denklikleri ÜAK denklik veri tabanından DBS’ye “ÜAK Doktora Denklik Getir” seçeneğiyle gelir. ÜAK’ın sıkça sorulan soruları, bu bilgilerin DBS’de “Öğrenim Bilgisi” bölümünden kontrol edilmesini, ulaşılamıyorsa ilgili belgeyi sisteme yükleyip fiziki olarak ÜAK’a göndermeyi ister. Mezuniyet bilginiz sistemde görünmüyorsa yurt dışı doktora denklikleri için ÜAK Denklik Birimi, yurt dışı ön lisans, lisans ve yüksek lisans denklikleri için YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı ile görüşülür.
Tez bilgisi için ÜAK yurt dışı doktora denkliği alanların, tezlerine ilişkin bilgileri Ulusal Tez Merkezi veri tabanına girerek eklemesini ister; yurt içi veya yurt dışı tüm tez bilgileri Ulusal Tez Merkezi’nden aktarılır.
Manuel giriş istisnaları kılavuzda sayılmıştır:
- Yurt dışı tıpta uzmanlık, tıpta yan dal uzmanlık, diş hekimliğinde uzmanlık ve eczacılıkta uzmanlık derecelerinden mezun olanlar bilgilerini kendileri girer ve diplomalarını yükler.
- 1996 ve öncesi yurt dışı ön lisans, lisans ve yüksek lisans denklikleri için bilgiler elle girilebilir.
- 1987 öncesi yurt içi mezuniyetler için de elle giriş yapılabilir.
Doğrudan ve bütünleşik doktora
Kılavuza göre ÜAK’ın doğrudan veya bütünleşik doktora denklik belgesi verdiği adaylardan yüksek lisans mezuniyeti aranmaz; sistem bilgileri doğrulayabildiği için belge göndermeleri de gerekmez (SSS 56, 10 Şubat 2021 sonrası denklikler). 10 Şubat 2021’den önce doktora denklik belgesi olup doğrudan veya bütünleşik doktora yaptığını beyan eden adaylar ise ilgili üniversiteden alınan belgenin dış temsilcilik veya noter onaylı suretini onaylı Türkçe tercümesiyle süre içinde ÜAK’a gönderir. Yabancı uyruklu adaylardan doktora veya uzmanlık öğrenimini Türkiye’de bir üniversitede yapanlardan lisans ve yüksek lisans denkliği istenmez.
Yurt dışı doçentlik denkliği
Yurt dışında alınan doçentlik unvanının denkliği için usul ve esasların 8. maddesi, tam zamanlı statüde kesintisiz en az iki yıl bu unvanla tanınan kurumlarda çalışmayı, ilgili alanda Türkiye’deki doçentlik başvurusu için aranan dil ve asgari yayın şartlarını denklik başvurusu tarihi itibarıyla sağlamayı şart koşar. Aynı maddenin (c) bendine göre, ÜAK Yönetim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla, unvanın alındığı üniversite denklik başvurusunun yapıldığı yıl itibarıyla YÖK’ün belirlediği sıralama kuruluşlarından en az ikisinde ilk 500 arasında ise asgari yayın ve yabancı dil şartı aranmaz. Yurt dışı doçentlik denkliği başvurusu yapan adaylar için Tablo 10, TR Dizin’de taranan ulusal makale koşulunu sağlayamazlarsa aynı sayıdaki yayını Madde 1’in a, b veya c bentleri kapsamında yapmalarını arar. Daha önce doçentlik veya denklik almış adaylar, bu unvana esas yayınlarını farklı bir alandan yeniden başvuruda kullanamaz.
Hazırlık için
Denklik sürecini erken başlatmak gerekir, çünkü denklik olmadan DBS’de öğrenim bilgisi tamamlanamaz. Başvuru sürecinin genelini başvuru rehberinde, belge listesini gerekli belgeler yazısında, şartların özetini Sağlık Bilimleri doçentlik şartları yazısında bulabilirsiniz.
Durumunuza göre ne yapmalısınız? Üç kurgusal aday
Kurgusal aday 1: Doktorasını yurt dışında yapmış ve ÜAK’tan doktora denklik belgesi almıştır (2021’den sonra, doğrudan doktora değil). DBS’de “Öğrenim Bilgisi” bölümünden denklik kaydını kontrol eder. Kayıt görünüyorsa güvenli veri olarak gelir; görünmüyorsa ilgili belgeyi sisteme yükler ve fiziki olarak ÜAK’a gönderir (S.S.S. Soru 50). Tez bilgisini Ulusal Tez Merkezi veri tabanına ekleyerek DBS’ye aktarılmasını sağlar (Soru 47).
Kurgusal aday 2: Uzmanlık eğitimini yurt dışında tamamlamış bir hekimdir. Yurt dışı tıpta uzmanlık derecelerinde Soru 54 ve Kılavuz 2.4.5, adayın bilgileri kendisinin girip diplomayı yüklemesine izin verir; yurt içi uzmanlık kaydında ise tescil bilgisi Sağlık Bakanlığı veri tabanından gelmelidir (Soru 55).
Kurgusal aday 3: 2019’da yurt dışında doğrudan doktora yapmış ve denklik belgesini 10 Şubat 2021’den önce almıştır. Soru 56’ya göre doğrudan veya bütünleşik doktora yaptığını beyan edip yüksek lisans şartından yararlanmak için üniversiteden alınan belgenin dış temsilcilik veya noter onaylı suretini onaylı Türkçe tercümesiyle süre içinde ÜAK’a göndermelidir. Denklik belgesi 10 Şubat 2021’den sonra verilmiş olsaydı sistem bilgiyi doğrulayabileceği için belge göndermesi gerekmeyecekti.
Başvuru takvimi açısından denklik
Denklik, doçentlik başvurusunun öncülüdür: Kılavuz 2.1.5 yurt dışında alınan unvanlarda eşdeğerliğin yapılmış olmasını ister ve kurum kaynaklı bilginin başvuru süresi içinde düzeltilmesini bekler. Bu yüzden denklik sürecini doçentlik dönemine yetişecek biçimde, belge hazırlama ve eksik giderme (30 günlük süreler) payıyla planlamak gerekir. Hangi dönem için hangi tarihte hazır olmanız gerektiğini dönem sayacı ve başvuru tarihleri yazısıyla birlikte düşünün.
Sık yapılan hatalar
- Denklik belgesi olduğu hâlde DBS’de görünüp görünmediğini kontrol etmemek; görünmüyorsa ÜAK Denklik Birimi ile görüşmek gerekir (Soru 55).
- Yurt dışı doktora tezinin Ulusal Tez Merkezi’nde görünür olmasını sağlamamak.
- Noter veya resmî kurum onaylı belgede onay tarihinin başvuru yılı dışında kalması (Soru 53).
- Yurt dışı doçentlik denkliği adaylarında ulusal makale koşulunun ikamesini (Madde 1 a/b/c) Tablo 10’a göre sağlamamak.
- Doğrudan doktora yaptığı hâlde yüksek lisans mezuniyeti istenmediğini varsayıp belge gönderme yükümlülüğünü atlamak.
Bu sayfayı okuduktan sonra
- DBS’de “Öğrenim Bilgisi” bölümünü açıp denklik ve tez kaydınızın göründüğünü doğrulayın.
- Görünmeyen bilgi için ilgili birimi (ÜAK Denklik Birimi veya YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri) süre kaybetmeden arayın.
- Onaylı belge gerekiyorsa onay tarihini başvuru yılı içinde aldırın. İlgili sayfalar: gerekli belgeler, Madde 2 ve yabancı uyruklu istisnası, sözlükte denklik.
- Bu başlıkla birlikte okunması yararlı bir soru: Doçentlik başvurusu için hangi öğrenim belgeleri gerekir?
- Konunun bir başka yönü şu soruda yanıtlanıyor: Yurt dışında yaptığım doktora tezini DBS'ye nasıl eklerim?
Sık sorulanlar
Yurt dışında doktora yaptıysam doçentlik başvurusu için ne gerekir?
Doçentlik Yönetmeliği’nin 4. maddesine göre doktora veya uzmanlığın yurt dışından alındığı hallerde bu unvanın denkliğine sahip olmak gerekir. Doktora denkliği başvurusu ÜAK’a e-Devlet üzerinden yapılır.
Sağlık Bilimleri’nde yurt dışı doktora için denklikte gün şartı var mı?
Evet. ÜAK’ın usul ve esaslarına göre doktora öğreniminin tanınan yükseköğretim kurumunda örgün yöntemle tamamlanmış olması ve öğrenim süresince Sağlık Bilimleri için ilgili ülkede en az 400 gün bulunulması şarttır; gün şartını sağlamayanların başvuruları değerlendirilmeye alınmadan reddedilir.
Denklik bilgilerim DBS’de görünmüyorsa ne yapmalıyım?
ÜAK denklik veri tabanında bilginiz yoksa ÜAK Denklik Birimi ile görüşüp kaydın eklenmesini sağlamanız gerekir. Yurt dışı doktora tezlerini Ulusal Tez Merkezi’ne eklemek de gerekir. Bilgiye ulaşılamazsa ilgili belgeyi sisteme yükleyip fiziki olarak ÜAK’a göndermeniz istenir.
Yurt dışı tıpta uzmanlık dereceleri DBS’de nasıl girilir?
Kılavuza göre yurt dışı tıpta uzmanlık, tıpta yan dal uzmanlık, diş hekimliğinde uzmanlık ve eczacılıkta uzmanlık eğitim derecelerinden mezun olan adaylar bilgilerini kendileri girerek diplomalarını yükleyebilir.
Kaynaklar
- Doçentlik Yönetmeliği (Resmî Gazete 15.04.2018, sayı 30392; 14.10.2025, sayı 33047 değişikliğiyle güncel metin)(yeni sekmede açılır)Madde 4, ikinci fıkra (a) bendi
- ÜAK — Yurt Dışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlik, Doçentlik, Profesörlük Ünvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar(yeni sekmede açılır)Madde 4–6 (komisyon, başvuru usulü, doktora denkliği), Madde 8 (doçentlik denkliği; 8/1-c ilk 500 istisnası), Madde 10–12. Metin 2026-11-19 tarihinde açılıp okundu.
- ÜAK — Doçentlik Başvuru Kılavuzu, 2026 Ekim Dönemi(yeni sekmede açılır)Madde 2.1.5, 2.1.6, 2.4.5–2.4.7; öğrenim belgesi tablosu
- ÜAK — 2026 Ekim Dönemi Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları(yeni sekmede açılır)Soru 47, 50, 54, 55, 56
- ÜAK — Tablo 10 Sağlık Bilimleri Temel Alanı (2026 Ekim Dönemi)(yeni sekmede açılır)Madde 2: yabancı uyruklu ve yurt dışı doçentlik denkliği başvurusu yapan adaylar için ulusal makale şartının karşılığı