# Tanısal Doğruluk Çalışması Nasıl Yazılır? STARD 2015

Yayın ve Makale · Son doğrulama: 2026-11-19
Kaynak sayfa: https://docentlikrehberi.com/yayin/tanisal-dogruluk-calismasi-nasil-yazilir-stard

**Kısa cevap:** Tanısal doğruluk çalışmaları STARD 2015'in 30 maddelik listesine göre yazılır. İndeks testi ve referans standardı tekrarlanabilir ayrıntıda tanımlayın, katılımcı akışını diyagramla gösterin, 2x2 çapraz tabloyu ve duyarlılık, özgüllük gibi ölçütleri güven aralığıyla verin ve sınırlılıkları açıkça yazın.

## Kısa yanıt

Tanısal doğruluk çalışması STARD 2015 ile raporlanır; liste 30 maddedir ve katılımcı akışını gösteren bir diyagram içerir. STARD'a göre doğruluk çalışması, bir veya daha fazla testin hedef durumu doğru sınıflandırma yeteneğini değerlendirir. Makalenin omurgası şudur: test edilen indeks testi, karşılaştırıldığı referans standart, katılımcıların nasıl seçildiği ve indeks sonuçlarının referans sonuçlarına göre çapraz tablosu.

## Temel kavramlar

STARD kontrol listesine ekli açıklamaya göre doğruluğu değerlendirilen teste indeks testi, hedef durumun varlığını belirlemek için mevcut en iyi yönteme referans standart denir. Sonuçlar pozitif/negatif olarak kategorize edilirse çapraz (2x2) tablodan duyarlılık (hedef durumu olanlarda pozitif test oranı) ve özgüllük (olmayanlarda negatif test oranı) ile pozitif ve negatif prediktif değerler hesaplanır; her tahminin kesinliği güven aralığıyla verilir. Sonuç sürekli veya çok kategorili ise test pozitiflik kesim noktası gerekir; birden çok kesim noktası için ROC eğrisi ve eğri altındaki alan sunulabilir. Testin kullanım amacı (tanı, tarama, evreleme vb.) ve klinik rolü (yerine geçen, öncesinde kullanılan ya da ek test) giriş ve tartışmada açık olmalıdır.

## Bölüm bölüm yazım

**Başlık ve özet (1-2).** Başlıkta veya özette çalışmayı en az bir doğruluk ölçütüyle (duyarlılık, özgüllük, prediktif değerler veya AUC) tanımlanan tanısal doğruluk çalışması olarak belirtin. Özet; tasarım, yöntem, sonuç ve sonuçları yapılandırılmış biçimde içerir.

**Giriş (3-4).** Bilimsel ve klinik arka planı, indeks testin kullanım amacı ve klinik rolünü, çalışmanın amaçlarını ve hipotezlerini yazın.

**Yöntem (5-18).**

- Veri toplamanın indeks test ve referans standart uygulanmadan önce mi (prospektif) sonra mı (retrospektif) planlandığı (5).
- Uygunluk ölçütleri, uygun katılımcıların hangi temelde belirlendiği (semptom, önceki test sonucu, kayıt defterine dahil olma), nerede ve ne zaman belirlendiği, serinin ardışık, rastgele veya kolayda olup olmadığı (6-9). Kolayda seçim yanlılık getirebilir; bunu açıkça yazın.
- İndeks testi ve referans standardı tekrarlanabilir ayrıntıda tanımlama; referans standart seçiminin gerekçesi (10-11).
- İndeks ve referans standart için pozitiflik kesim noktalarının tanımı ve gerekçesi; önceden belirlenen ile sonradan keşfedileni ayırmak (12).
- İndeks testi uygulayan veya okuyanların klinik bilgiyi ve referans sonuçlarını bilip bilmediği; referans standartı değerlendirenlerin klinik bilgiyi ve indeks sonuçlarını bilip bilmediği (13). Körleme eksikliği kıdemli radyolog veya patolog okumalarında sık sorulan bir noktadır.
- Doğruluk ölçütlerini tahmin etme ve karşılaştırma yöntemleri, belirsiz sonuçların ve eksik verinin ele alınışı, doğruluktaki değişkenliğin analizleri ve planlanan örneklem büyüklüğü ile belirlenme yöntemi (14-18).

**Bulgular (19-25).** Katılımcı akışını diyagramla gösterin (19); temel demografik ve klinik özellikleri, hedef durumu olanlarda hastalık şiddetinin dağılımını ve olmayanlarda alternatif tanıların dağılımını, indeks test ile referans standart arasındaki zaman aralığını ve bu sürede yapılan klinik girişimleri yazın (20-22). İndeks test sonuçlarının referans standart sonuçlarına göre çapraz tablosunu (23), doğruluk tahminlerini ve kesinliklerini (24) ve testlerin uygulanmasından kaynaklanan advers olayları (25) verin.

**Tartışma (26-27).** Çalışmanın sınırlılıklarını potansiyel yanlılık, istatistiksel belirsizlik ve genellenebilirlik bakımından ele alın; indeks testin klinik rolü dahil uygulamaya yönelik sonuçları yazın.

**Diğer bilgiler (28-30).** Kayıt numarası ve kayıt defteri adı, tam çalışma protokolüne erişim ve destek kaynakları ile fonlayıcıların rolü.

## Örnek akış (kurgusal)

Kurgusal örnek: Bir merkezde bir hızlı yatak başı testinin, laboratuvar kültürüyle (referans standart) karşılaştırıldığı 200 hastalık bir çalışmada, referans standarda göre 80 hastada hedef durum vardır. İndeks test 80 hastanın 72'sinde pozitiftir; 120 hastanın 12'sinde pozitiftir. Duyarlılık 72/80 = %90, özgüllük 108/120 = %90'dır. Bu rakamları yazarken ham sayıları ve güven aralıklarını da yazın: ICMJE, yüzdelerin türediği mutlak sayıların verilmesini ve belirsizlik göstergelerinin sunulmasını ister. Prediktif değerlerin çalışma popülasyonundaki hastalık yaygınlığına bağlı olduğunu da tartışmada belirtin.

## Sık ret nedenleri

- Referans standart gerekçesiz seçilmiş veya yalnız pozitif indeks sonucu alan hastalara uygulanmış.
- Katılımcı seçimi (kolayda, vaka-kontrol benzeri aşırı uçlar) belirtilmemiş; kesim noktası verinin kendisinden seçilmiş ama önceden belirlenmiş gibi sunulmuş.
- Okuyucuların klinik bilgiye ve diğer test sonuçlarına körlüğü yazılmamış.
- Belirsiz ve eksik sonuçlar sessizce dışlanmış; akış diyagramı yok.
- 2x2 tablo ve güven aralıkları yok; yalnızca "yüksek doğruluk" denmiş.
- Sınırlılıklar bölümü genellenebilirliği ele almıyor.

## Göndermeden önce 10 maddelik kontrol

1. Başlık/özette doğruluk çalışması ve ölçütler belirtildi mi?
2. Testin amacı ve klinik rolü girişte yazıldı mı?
3. Prospektif/retrospektif ayrımı açık mı?
4. Katılımcı kaynağı, dönem ve seçim biçimi yazıldı mı?
5. İndeks ve referans standart tekrarlanabilir ayrıntıda mı?
6. Kesim noktaları önceden belirlenen/keşfe yönelik olarak ayrıldı mı?
7. Körleme durumu iki yönde belirtildi mi?
8. Belirsiz ve eksik sonuçların ele alınışı yazıldı mı?
9. Akış diyagramı, 2x2 tablo ve güven aralıkları var mı?
10. Kayıt, protokol ve finansman bilgisi ile STARD listesi eklendi mi?

## Kurgusal 2x2 tablo ve raporlama

STARD madde 23, indeks test sonuçlarının referans standart sonuçlarına göre çapraz tablosunu ister. Önceki örneğin sayıları ile tablo şöyle okunur (kurgusal):

- Hedef durum var (referans pozitif), 80 kişi: indeks test pozitif 72, negatif 8.
- Hedef durum yok (referans negatif), 120 kişi: indeks test pozitif 12, negatif 108.

Bu tablodan duyarlılık 72/80 ve özgüllük 108/120 hesaplanır; güven aralıklarını yazmak STARD madde 24'ün gereğidir. Metinde "duyarlılık %90 (72/80; %95 GA \[..\])" biçiminde, hem yüzde hem ham sayı ile yazın.

## Belirsiz sonuçlar ve kesim noktaları

Madde 15, belirsiz indeks veya referans sonuçlarının nasıl ele alındığını sorar. Örneğin 200 kişiden 6'sında indeks test teknik nedenle yorumlanamadıysa bu 6 kişi sessizce çıkarılmamalı; analizde nasıl sayıldıkları (belirsiz olarak ayrı kategori, pozitif veya negatif varsayım, duyarlılık analizi) yazılmalıdır. Kesim noktası verinin kendisinden seçildiyse bu "keşfe yönelik" olarak işaretlenmeli ve mümkünse ayrı bir veride doğrulanmalıdır; STARD madde 12 önceden belirlenen ile keşfe yönelik kesim noktalarını ayırmanızı ister.

EQUATOR sayfasında STARD 2015 kontrol listesinin ve akış diyagramının yanında özet için ayrı bir kılavuz (STARD for Abstracts) ve yapay zekâ kullanan doğruluk çalışmaları için ayrı bir kılavuz da listelenir; konunuz bunlara giriyorsa derginin hangisini istediğini kontrol edin.

## Doçentlik dosyanızda bu çalışma hangi maddeye girer?

Tablo 10 tanısal doğruluk çalışmasını türüne göre ayırmaz; puan derginin dizinine ve yazar sırasına göre verilir (2026 Ekim Dönemi). Tezden üretilmemiş bir makale SCIE/SSCI dergide Madde 1 (a) bendinde Q1 30, Q2 20, Q3 15, Q4 10 puan; AHCI dergide (b) 20; ESCI veya Scopus dergide (c) 10; diğer uluslararası indekste (d) 5 puandır. TR Dizin dergide Madde 2 (a) bendi 10 puan verir. Tezden üretilmiş ise yalnızca Madde 3'te puanlanır ([Madde 3](/kosullar/tezden-uretilmis-yayin-madde-3)). Her çalışma tek bölümde puanlanır ve adayın seçtiği maddede değerlendirilir. İki yazarlı makalede başlıca yazar 0,8, ikinci yazar 0,5 alır; üç ve daha fazla yazarlıda başlıca yazar yarıyı alır. Kurgusal örnek: SCIE Q4 dergide iki yazarlı makalede (10 puan) başlıca yazar 8, ikinci yazar 5 puan alır. Hesaplamak için [puan hesaplayıcıya](/araclar/puan-hesaplayici), dergi seçimi için [dergi öneri aracına](/araclar/dergi-oneri) ve ihtiyaç halinde [destek sayfasına](/destek) bakabilirsiniz.

Bu başlık, [bilimsel makale nasıl yazılır](/yayin/makale-nasil-yazilir-imrad) yazısında anlatılan sürecin bir parçasıdır. Terimin kısa tanımı için sözlükteki [etik kurul onayı](/sozluk/etik-kurul-onayi) maddesine bakın. Konuyla ilgili [bilgilendirilmiş onam](/sozluk/bilgilendirilmis-onam) terimi sözlükte ayrıca tanımlanmıştır.

## Sık sorulan sorular

**STARD hangi çalışmalar için kullanılır?**
STARD, bir veya birkaç tıbbi testin hedef durumu doğru sınıflandırma yeteneğini değerlendiren tanısal doğruluk çalışmaları içindir; test görüntüleme, laboratuvar, öykü ve muayene öğeleri veya bunların birleşimi olabilir.

**İndeks testi ile referans standart nedir?**
Doğruluğu değerlendirilen teste indeks testi, hedef durumun varlığını veya yokluğunu belirlemede mevcut en iyi yönteme referans standart denir; STARD'a göre ikisi karşılaştırılır.

**Duyarlılık ve özgüllük nasıl hesaplanır?**
İndeks test sonuçlarını referans standartla çapraz tabloya koyarsınız. Duyarlılık, hedef durumu olanlarda testin pozitif çıkma oranı; özgüllük, hedef durumu olmayanlarda testin negatif çıkma oranıdır.

## Kaynaklar

- [EQUATOR Network — STARD 2015](https://www.equator-network.org/reporting-guidelines/stard/) — STARD 2015: tanısal doğruluk çalışmaları için kontrol listesi ve akış diyagramı
- [STARD 2015 kontrol listesi (PDF)](https://www.equator-network.org/reporting-guidelines/stard/STARD-2015-checklist.pdf) — Madde 1-30; indeks testi, referans standart, kesim noktası, 2x2 tablo, 30 madde ve açıklamalar
- [ICMJE — Gönderime hazırlık](https://www.icmje.org/recommendations/browse/manuscript-preparation/preparing-for-submission.html) — STARD'ın ICMJE tarafından örnek kılavuz olarak anılması; istatistik raporlama
- [ÜAK — Tablo 10 Sağlık Bilimleri Temel Alanı (2026 Ekim Dönemi)](https://www.uak.gov.tr/documents/documents/6acce41f4f9a0.pdf) — Madde 1 ve 2; yazar payı
