# Retrospektif Kohort ve Kesitsel Çalışma Yazımı: STROBE

Yayın ve Makale · Son doğrulama: 2026-11-19
Kaynak sayfa: https://docentlikrehberi.com/yayin/retrospektif-kohort-kesitsel-calisma-nasil-yazilir-strobe

**Kısa cevap:** Retrospektif kohort, vaka-kontrol ve kesitsel çalışmalar STROBE kontrol listesinin 22 maddesine göre raporlanır. Çalışma tasarımını başlıkta veya özette belirtin, örneklem seçimini, değişken tanımlarını, yanlılık önlemlerini ve eksik veriyi yöntemde, sınırlılıkları ise tartışmada açıkça yazın.

## Kısa yanıt

Retrospektif kohort, vaka-kontrol ve kesitsel çalışmalar için raporlama standardı STROBE'dur; kontrol listesi 22 maddeden oluşur ve EQUATOR bunu epidemiyolojideki gözlemsel çalışmalar için listeler. Pratik kural basittir: her maddeye makalede bir yer bulun, kontrol listesinde "sayfa numarası" sütununu doldurun ve çalışma tasarımını başlıkta veya özette yaygın bir terimle yazın. Bu yazı, 22 maddeyi dosya bazlı hasta verisiyle yapılan tipik bir çalışmaya uygular.

## Önce tasarımınızı doğru adlandırın

Dosya taramasıyla yapılan her çalışma "retrospektif kohort" değildir. Üç tasarım farklı sorulara cevap verir ve kontrol listesi bu farkı maddelerde ayırır:

- **Kohort:** Maruziyet gruplarını zaman içinde izleyip sonuç oluşumunu karşılaştırırsınız; izlem yöntemini ve izlem kaybını anlatmanız gerekir.
- **Vaka-kontrol:** Sonucu olanlarla olmayanları karşılaştırırsınız; vaka belirleme ve kontrol seçimi gerekçesi yazılır.
- **Kesitsel:** Tek zaman noktasında durum ve ilişki incelenir; örnekleme stratejisi analize yansıtılır.

Başlıkta veya özette "retrospektif kohort çalışması" gibi yaygın bir terim kullanmak STROBE'un 1a maddesidir; ICMJE de çalışma tasarımının başlıkta yer almasını öneren kılavuzlara işaret eder.

## Bölüm bölüm STROBE uygulaması

**Giriş (madde 2-3).** Bilimsel arka planı ve gerekçeyi açıklayın; amaçları, varsa önceden belirlenmiş hipotezlerle birlikte yazın. Hipotez veriye baktıktan sonra doğduysa bunu açık belirtin.

**Yöntem (madde 4-12).** Burada kontrol listesi en yoğundur:

- Tasarımın ana unsurlarını makalenin başında verin (4).
- Ortamı, yerleri ve ilgili tarihleri (alım, maruziyet, izlem ve veri toplama dönemleri) yazın (5).
- Katılımcıları: uygunluk ölçütleri, seçim kaynakları ve yöntemleri; kohortta izlem yöntemi (6).
- Sonuç, maruziyet, öngördürücü, karıştırıcı ve etki değiştirici değişkenleri açıkça tanımlayın; gerekirse tanı ölçütlerini verin (7).
- Her değişken için veri kaynağını ve ölçüm yöntemini yazın (8). Dosya taramasında bu, "hastane bilgi sistemi", "ameliyat notu" veya "patoloji raporu" gibi kaynakların adıdır.
- Yanlılığı azaltmak için yaptıklarınızı anlatın (9).
- Çalışma büyüklüğünün nasıl belirlendiğini açıklayın (10). Retrospektif çalışmada örneklem çoğu zaman eldeki kayıtlardır; bunu dürüstçe yazın ve güç analizi yapılmadıysa belirtin.
- Nicel değişkenlerin analizde nasıl ele alındığını ve grupların neden öyle seçildiğini yazın (11).
- İstatistiksel yöntemleri, karıştırıcıya karşı denetimi, alt grup ve etkileşim yöntemlerini, eksik veriyi, kohortta izlem kaybını ve duyarlılık analizlerini belirtin (12).

ICMJE istatistik bölümünde yazılım ve sürümünün belirtilmesini, planlanmış ve keşfe yönelik analizlerin ayrılmasını ve mümkünse güven aralıkları gibi belirsizlik göstergelerinin verilmesini ister.

**Bulgular (madde 13-17).** Her aşamadaki birey sayısını (değerlendirilen, uygun bulunan, dahil edilen, izlemi tamamlayan, analiz edilen) ve dışlanma nedenlerini yazın; akış şeması kullanmayı düşünün. Katılımcı özelliklerini, her değişken için eksik veri sayısını ve kohortta izlem süresini verin. Ana sonuçlarda düzeltilmemiş ve uygunsa karıştırıcıya göre düzeltilmiş tahminleri hassasiyetleriyle (ör. %95 güven aralığı) verin; hangi karıştırıcıların neden düzeltildiğini açıkça yazın. Sürekli bir değişken kategorize edildiyse kategori sınırlarını bildirin. Diğer analizler (alt grup, etkileşim, duyarlılık) madde 17'dedir. Tablo ve şekil hazırlama için [bulgular, tablo ve şekil](/yayin/bulgular-tablo-ve-sekil-hazirlama) yazısına bakın.

**Tartışma (madde 18-21).** Temel bulguları amaçlarla ilişkilendirerek özetleyin; sınırlılıkları olası yanlılık ve belirsizlik kaynakları açısından, yanlılığın yönü ve büyüklüğüyle birlikte tartışın; temkinli bir genel yorum yapın; genellenebilirliği ele alın. Ayrıntı için [tartışma ve sınırlılıklar](/yayin/tartisma-ve-sinirliliklar-nasil-yazilir).

**Finansman (madde 22).** Fon kaynağını ve fonlayıcının rolünü belirtin; ayrıntı için [çıkar çatışması ve finansman beyanı](/yayin/cikar-catismasi-ve-finansman-beyani).

## Retrospektif çalışma için yöntem bölümü iskeleti

Aşağıdaki iskeleti kendi çalışmanıza uyarlayın (kurgusal örnek veri):

- Tasarım: \[Merkez adı/türü\]'nde \[başlangıç tarihi\]–\[bitiş tarihi\] arasında \[koşul\] tanısıyla izlenen hastaların kayıtlarının incelendiği retrospektif kohort çalışması.
- Etik: \[Kurum\] etik kurulu tarafından \[tarih ve karar numarası\] ile onaylanmıştır; \[bilgilendirilmiş onamdan muafiyet gerekçesi veya alınan onam\].
- Katılımcılar: Dahil etme ölçütleri \[..\]; dışlama ölçütleri \[..\]; kaynak popülasyon \[..\].
- Değişkenler ve veri kaynakları: Maruziyet \[tanım\], sonuç \[tanım ve ölçüm zamanı\], karıştırıcılar \[liste\]; veriler \[sistem/dosya\] kaynağından \[kişi sayısı\] araştırmacı tarafından standart forma aktarılmıştır.
- Yanlılık: \[Ardışık hasta alımı, bağımsız veri girişi, kör sonuç değerlendirmesi gibi uygulananlar\].
- Eksik veri: \[Oran ve nasıl ele alındığı\].
- İstatistik: \[Testler, model, düzeltme değişkenleri, anlamlılık düzeyi, yazılım ve sürüm\].

## Sık ret nedenleri

- Tasarım yanlış adlandırılmış: kesitsel veriye "kohort" denmiş veya tersi.
- Seçim ölçütleri ve dönem belirsiz; kaç hastanın neden dışlandığı bilinmiyor.
- Değişken tanımları ve ölçüm kaynakları yok; karıştırıcılar için düzeltme yapılmamış veya gerekçesiz.
- Eksik veri oranı ve ele alınışı yazılmamış.
- İlişki bulgusu nedensellik diline çevrilmiş; sınırlılıklar bölümü tek cümle.
- Etik kurul onayı veya onam muafiyeti belirtilmemiş.

## Göndermeden önce 10 maddelik kontrol

1. Başlık veya özette tasarım terimi var mı?
2. Çalışma dönemi, merkez ve veri kaynağı yazıldı mı?
3. Dahil etme/dışlama ölçütleri ve katılımcı sayıları akışla gösterildi mi?
4. Tüm değişkenler tanımlı mı?
5. Yanlılığı azaltma çabaları ve çalışma büyüklüğü gerekçesi var mı?
6. Eksik veri ve izlem kaybı ele alındı mı?
7. Düzeltilmemiş ve düzeltilmiş tahminler güven aralığıyla verildi mi?
8. Sınırlılıklar yanlılığın yönü ve büyüklüğüyle tartışıldı mı?
9. Etik kurul ve onam durumu belirtildi mi ([ayrıntı](/yayin/etik-kurul-onayi-ve-bilgilendirilmis-onam-makalede))?
10. Doldurulmuş STROBE listesi ve kılavuza atıf eklendi mi?

## Kurgusal katılımcı akışı örneği

STROBE madde 13, her aşamadaki sayıların ve dışlama nedenlerinin yazılmasını ister. Retrospektif bir dosya taramasında akış şöyle yazılabilir (kurgusal sayılar):

- 1 Ocak 2021–31 Aralık 2023 arasında \[tanı kodu\] ile kayıtlı 640 hasta tespit edildi.
- 90 hasta dışlandı: 41'inde izlem verisi yok, 27'si 18 yaş altı, 22'sinde tanı doğrulanamadı.
- 550 hasta analize alındı; 38'inde (%6,9) \[değişken\] eksikti ve bu değişken analizlerde "eksik" kategorisi yerine tam vaka olarak ele alındı.

Aynı bilgi bir akış şemasıyla gösterilebilir; STROBE akış şeması kullanımını "düşünün" der, zorunlu kılmaz. Bu örnekte eksik veri sayısının değişken bazında yazıldığına dikkat edin (madde 14b).

## Tasarıma özgü kontrol listeleri

EQUATOR, STROBE için birleşik listenin yanında kohort, vaka-kontrol ve kesitsel çalışmalara özgü ayrı kontrol listeleri sunar. Tek tasarımlı bir makale için tasarıma özgü liste, madde 6 ve 12-15'teki "kohortta ... vaka-kontrolde ..." ayrımlarını sizin yerinize eler ve hakemin kontrol işini kolaylaştırır. Gönderimde hangi listenin istendiğini derginin yönergesinden öğrenin.

Son olarak, gözlemsel çalışmanın en sık yanlış anlaşılan yönü "ilişki" ile "etki" ayrımıdır. Retrospektif veride bir maruziyetin sonuçla ilişkili olduğunu gösterebilirsiniz; ancak yön, karıştırıcı ve ölçüm zamanı sorunları nedensel dilin önüne geçer. Sonuç bölümünüzde bu temkini koruyun.

## Doçentlik dosyanızda bu çalışma hangi maddeye girer?

Tablo 10, çalışmayı retrospektif, kohort veya kesitsel olmasına göre değil, yayımlandığı derginin dizinine ve yazar sırasına göre puanlar (2026 Ekim Dönemi). Tezden üretilmemiş makale için SCIE/SSCI dergide Madde 1 (a) bendi (Q1 30, Q2 20, Q3 15, Q4 10 puan), ESCI/Scopus dergide (c) bendi 10 puan, TR Dizin dergide Madde 2 (a) bendi 10 puandır. Aynı veri bir lisansüstü tezden üretildiyse yayın yalnız Madde 3'te puanlanır; ayrıntı için [tezden makale nasıl çıkarılır](/yayin/tezden-makale-nasil-cikarilir) yazısına bakın. Her çalışma Tablo 10'da yalnız bir bölümde puanlanır.

Yazar payında üç ve daha fazla yazarlı makalede başlıca yazar toplam puanın yarısını, kalanı diğer yazarlar eşit paylaşarak alır. Kurgusal örnek: SCIE Q2 dergide 4 yazarlı makale 20 puandır; başlıca yazara 10 puan düşer, kalan 10 puan üç yazar arasında bölünür (yaklaşık 3,33 puan). Başlıca yazar tanımı ve danışman durumu için [başlıca yazar nedir](/kosullar/baslica-yazar-nedir) sayfasına bakın. Derginizi dizin ve çeyreğe göre seçerken [dergi öneri aracından](/araclar/dergi-oneri) başlayabilir, makale hazırlığında takıldığınız noktada [destek sayfasına](/destek) bakabilirsiniz.

Kavramları karıştırmamak için sözlükteki [STROBE](/sozluk/strobe) maddesini okuyun. Terimin kısa tanımı için sözlükteki [etik kurul onayı](/sozluk/etik-kurul-onayi) maddesine bakın.

## Sık sorulan sorular

**STROBE retrospektif çalışmalar için de geçerli mi?**
Evet. EQUATOR STROBE'u kohort, vaka-kontrol ve kesitsel gözlemsel çalışmalar için listeler; kohortun geriye dönük olması kılavuzu değiştirmez.

**STROBE'da kaç madde var?**
Kontrol listesi 22 maddeden oluşur; bazı maddeler kohort, vaka-kontrol ve kesitsel tasarımlara göre ayrı ifade taşır. EQUATOR tasarıma özgü listeleri de sunar.

**Gözlemsel çalışmayı kayıt ettirmem gerekir mi?**
ICMJE gözlemsel çalışmaların kaydını teşvik eder ancak girişim araştırmacı tarafından belirlenmediği için zorunlu tutmaz.

## Kaynaklar

- [EQUATOR Network — STROBE](https://www.equator-network.org/reporting-guidelines/strobe/) — STROBE kapsamı: kohort, vaka-kontrol, kesitsel çalışmalar; tasarıma özgü kontrol listeleri
- [EQUATOR Network — STROBE kontrol listesi (22 madde)](https://www.equator-network.org/reporting-guidelines/strobe/strobe-checklist.html) — Madde 1-22: başlık, giriş, yöntem, bulgular, tartışma, finansman
- [ICMJE — Gönderime hazırlık](https://www.icmje.org/recommendations/browse/manuscript-preparation/preparing-for-submission.html) — Yöntem, istatistik, bulgular ve tartışma ilkeleri; cinsiyet/ırk-etnisite raporlama
- [ICMJE — Klinik çalışmalar ve kayıt](https://www.icmje.org/recommendations/browse/publishing-and-editorial-issues/clinical-trial-registration.html) — Gözlemsel çalışmalarda kayıt teşvik edilir ancak zorunlu değildir
- [ÜAK — Tablo 10 Sağlık Bilimleri Temel Alanı (2026 Ekim Dönemi)](https://www.uak.gov.tr/documents/documents/6acce41f4f9a0.pdf) — Madde 1, 2, 3; yazar payı
