# ORCID Nedir? ORCID ve Araştırmacı Profilleri Nasıl Kurulur?

Yayın ve Makale · Son doğrulama: 2026-11-19
Kaynak sayfa: https://docentlikrehberi.com/yayin/orcid-ve-arastirmaci-profilleri

**Kısa cevap:** ORCID iD, araştırmacıyı ve çalışmalarını kalıcı biçimde birbirine bağlayan, araştırmacılar için ücretsiz tanımlayıcıdır. Kaydı oluşturmak, gizlilik ayarlarını belirlemek ve çalışmaları doğru bağlamak adı karışıklığını azaltır; birçok dergi ve TR Dizin ORCID'i destekler.

## Kısa yanıt

ORCID (Open Researcher and Contributor ID), kâr amacı gütmeyen bir kuruluşun sunduğu, araştırmacıya özel kalıcı bir tanımlayıcıdır. Her araştırmacı için tek bir ORCID iD vardır; bu iD, araştırmacıyı katkıları ve bağlı olduğu kurumlarla ilişkilendirir. Ücretsizdir ve kayıttaki bilgilerin gizlilik ayarlarını siz yönetirsiniz.

## Neden önemlidir?

Türkçe adlar ve soyadları farklı yazılışlarla anılabilir: Türkçe karakterli veya karaktersiz, baş harfli veya tam adlı. Bu durum çalışmalarınızın farklı profillere bölünmesine yol açabilir. ORCID iD adı nasıl yazılırsa yazılsın çalışmayı doğru kişiye bağlamaya yardımcı olur. Ayrıca:

- ICMJE yazar bilgilerinde ORCID iD'nin verilmesini teşvik eder.
- TR Dizin ORCID ve DOI desteğini sunduğunu belirtir.
- Birçok dergi gönderim sistemi ORCID bağlantısı ister veya önerir; dergi sistemlerinde bu bağlantıyı doğrulamak mümkündür.

## ORCID nasıl alınır?

1. ORCID'in resmî sitesinden ücretsiz hesap oluşturun.
2. Ad ve soyadınızı çalışmalarınızda kullandığınız en yaygın yazım biçimiyle girin; diğer yazım biçimlerini "diğer adlar" bölümüne ekleyin.
3. E-posta adreslerinizi ekleyin ve doğrulayın; kurum e-postası eklemek eşleşmeyi kolaylaştırır.
4. Gizlilik ayarlarını kendiniz belirleyin; her bilgi öğesi için kimin göreceğini seçin.
5. Kurum bilgilerinizi ve çalışmalarınızı ekleyin.

ORCID'e göre iD'nin affiliations ve contributions ile bağlanmasına siz karar verirsiniz; bağlantılar ORCID'in API'leri aracılığıyla üye kuruluşlar üzerinden kurulur.

## Çalışmalarınızı nasıl eklersiniz?

ORCID kaydına çalışma eklemek için ORCID'in sunduğu yöntemleri kullanabilirsiniz; ayrıntılar ORCID'in yardım sayfalarındadır. Yalnızca kendi çalışmalarınızı ekleyin ve her kaydı doğrulayın. Dergi ORCID'inizi bağlıyorsa yayımdan sonra çalışmanın kaydınıza eklenip eklenmediğini kontrol edin; bu işlev dergiye ve yayıncıya göre değişir.

## Diğer araştırmacı profilleri

ORCID tek profil değildir. Çalışmalarınızın görüldüğü başka yerler de vardır:

- **Web of Science ve Scopus profilleri:** Kendi veri tabanlarındaki yayın ve atıf kayıtlarınızı gösterir. Yazar adı birleşmesi veya bölünmesi hatalarını bu platformların düzeltme araçlarıyla bildirin.
- **TR Dizin:** Yazar, makale ve atıf bilgilerini arama ve bibliyometrik analiz için sunar.
- **Kurum profili:** Üniversite veya hastane sayfanızda yayın listesi bulunabilir.

Her platformun verisi farklı olabilir. Doçentlik hesabı için kullanacağınız veri Tablo 10'daki bentlere uygun kaynaktan (indeksin kendisinden) alınmalıdır; sosyal veya genel akademik profil sayfalarındaki sayılar bu hesap için esas değildir. Tablo 10 Madde 13'te Web of Science h-indeksi ayrı bir puan kalemidir; bu değer için Web of Science kaydınızı kontrol etmeniz gerekir.

## Profil bakımı için kontrol listesi

- Çalışmalarınızda hep aynı ad yazımını kullanın.
- Kurum adını ve bağlantısını doğru yazın; kurum değişikliklerini güncelleyin.
- Her yeni yayında ORCID iD'nizi gönderim sisteminde bağlayın.
- Başvuru öncesinde ve düzenli aralıklarla Web of Science, Scopus ve TR Dizin kayıtlarınızı kontrol edin; yanlış eşleşmeleri düzelttirin.
- ORCID'de görünen çalışmaların doğruluğunu denetleyin.

## Atıf ve görünürlükle ilişkisi

Doğru profil, atıfların doğru kişiye yazılmasına yardım eder. Bu, atıf puanı hesabı için önemlidir: Tablo 10 Madde 5'te atıflar belirli veri tabanlarındaki kaynaklardan sayılır, öz atıf hariçtir ve zorunlu asgari puan 5'tir. Meşru görünürlük uygulamaları için [atıf nasıl artırılır (etik yollar)](/yayin/atif-nasil-artirilir-etik-yollar) yazısına bakın. Gönderimde ORCID kullanımı için [makale gönderme süreci](/yayin/makale-gonderme-sureci-adim-adim), ulusal dizin için [TR Dizin](/yayin/tr-dizin-nedir-dergi-nasil-kontrol-edilir) yazılarını okuyun. Puan planı için [puan hesaplayıcı](/araclar/puan-hesaplayici) kullanılabilir.

## Örnek senaryo

İki yazarlı bir makaleyi, adınızı iki farklı biçimde yazarak yayımladınız: birinde Türkçe karakterli, diğerinde karaktersiz. Veri tabanlarında bu makaleler iki ayrı yazar profilinde toplanabilir. Çözüm şu sırayla ilerler: ORCID iD'nizi oluşturun, her iki yazım biçimini diğer adlar bölümüne ekleyin, çalışmalarınızı ORCID kaydınızla ilişkilendirin, ardından Web of Science ve Scopus profillerinizde bölünmüş kayıtları düzeltme araçlarıyla birleştirmeyi deneyin. Bu işlemlerin ayrıntısı her platformun yardım sayfalarındadır.

## Gizlilik ve veri sahipliği

ORCID'e göre kayıttaki verilerin gizlilik ayarlarını araştırmacı belirler. Kayıtta hangi bilgilerin herkese açık, hangilerinin yalnızca güvenilir kuruluşlara açık veya yalnızca size açık olacağını seçebilirsiniz. Başvuru öncesinde kaydınızın herkese açık kısmını gözden geçirin ve görünmesini istemediğiniz bilgileri gizli tutun.

## Kurum geçişlerinde bakım

Kurum değiştirdiğinizde ORCID kaydınızdaki bağlılık bilgisini güncelleyin. Önceki kurumunuzdaki e-posta adresinizi kaydınızdan kaldırmayı veya ikincil e-posta olarak bırakmayı kendiniz seçin; erişiminizi kaybetme riski olan e-posta adresini birincil tutmayın. ORCID iD'niz kurum değişse de aynı kalır; bu, profil sürekliliğini sağlar.

## Başvuru öncesi profil kontrolü

Doçentlik başvurusundan önce yayınlarınızın hangi indekste görüldüğünü kontrol edin. Web of Science'ta, Scopus'ta ve TR Dizin'de yazar adınızı arayın, eksik veya yanlış eşleşen makaleleri not edin. Bunlar atıf ve indeks durumu kanıtlamasında işinize yarar. Tablo 10'da puanlar indeks durumuna dayandığı için bu kontrol, hesabınızın doğru olmasına yardımcı olur.

## Kısa hatırlatma

ORCID kaydınızı bir kez oluşturup unutmayın; her yeni yayın, kurum değişikliği veya ad değişikliğinde güncelleyin. Başka birinin kaydını kendi adınıza oluşturmayın, kendi kaydınızı da yalnızca kendiniz yönetin. Parolanızı ve erişim bilgilerinizi güvende tutun; kayıt üzerindeki bilgiler akademik kimliğinizin bir parçasıdır.

## Sık sorulan ek noktalar

Birden fazla ORCID iD oluşturmaktan kaçının; ORCID'in amacı tek ve kalıcı bir tanımlayıcı sağlamaktır. Yanlışlıkla ikinci bir kayıt açtıysanız ORCID'in yardım kanallarına başvurun. Ortak yazarlarınızın da ORCID iD almasını teşvik edin; bu, çok yazarlı makalelerde eşleştirmeyi kolaylaştırır. Gönderim sisteminde ORCID'inizi "giriş" ile bağlamak, elle yazmaktan daha güvenlidir çünkü yazım hatası riskini azaltır.

## Ek kontrol

Profil sayfalarındaki yayın listesini düzenli olarak gözden geçirin ve yalnızca gerçekten sizin olan çalışmaların bulunduğundan emin olun. Başkasına ait bir çalışmanın profilinizde görünmesi, hesabınızı ve atıf takibinizi karıştırır. Yanlış eşleşmeyi fark ettiğinizde ilgili platformun düzeltme yolunu kullanın ve düzeltme isteğinizin tarihini kaydedin.

## ORCID'in temel ilkeleri

ORCID'in kendi sayfası, kuruluşun kâr amacı gütmeyen olduğunu, araştırmacıların bir ORCID iD ve kaydını ücretsiz oluşturup düzenleyebildiğini, iD'nin kişiye özgü kalıcı bir tanımlayıcı olduğunu ve gizlilik ile araştırmacı denetimi ilkesiyle çalıştığını belirtir. Bu nedenle kaydınızdaki hangi bilginin kime görüneceğini siz belirlersiniz; bir kurumun veya dergi sisteminin kaydınıza bilgi eklemesi de sizin iznine bağlıdır.

## Kopyalanabilir iskelet: profil denetim notu

- ORCID iD (16 haneli) ve kayıt görünürlüğü:
- Kullanılan tüm ad yazımları ("Ad Soyad", "A. Soyad", Türkçe karakterli/karaktersiz) kayıtta tanımlı mı:
- Kurum ve görev bilgisi güncel mi:
- Makaleler hangi kaynaktan eklendi (dergi bağlantısı, veri tabanı aktarımı, elle)? Yinelenen kayıt var mı:
- Başvuruda kullanılacak yayınların DOI veya dizin bilgisi doğru mu:
- Son kontrol tarihi:

## Sık yapılan hatalar

- Aynı kişi için birden fazla ORCID kaydı açmak; kayıtlar ayrışır, çalışmalar bölünür.
- Başkasının makalesini yanlışlıkla kendi kaydına eklemek veya ekletmek.
- Ad yazımlarını tanımlamadığı için bir veri tabanında çalışmaların bölünmesi.
- Profili bir kez kurup yıllarca güncellememek.
- ORCID'in puan getirdiğini sanmak: ORCID doçentlik puanı vermez, yalnızca kayıtların doğru kişiye bağlanmasına yardım eder.

## Bu sayfayı okuduktan sonra

1. ORCID kaydınızı açın veya giriş yapıp yukarıdaki denetim notunu doldurun.
2. Bir sonraki makale gönderiminde iD'nizi dergi sistemine bağlayın ([makale gönderme süreci](/yayin/makale-gonderme-sureci-adim-adim)).
3. İlgili terimler için [ORCID](/sozluk/orcid) maddesine, atıf takibi için [atıf nasıl artırılır](/yayin/atif-nasil-artirilir-etik-yollar) yazısına bakın.
4. Bu konu, [dergi seçimi nasıl yapılır](/yayin/dergi-secimi-nasil-yapilir) yazısındaki karar sürecinin bir basamağıdır.
5. Terimin kısa tanımı için sözlükteki [DOI](/sozluk/doi) maddesine bakın.

## Sık sorulan sorular

**ORCID ücretli midir?**
Hayır. ORCID'e göre araştırmacılar için iD'yi oluşturmak, düzenlemek ve sürdürmek ücretsizdir.

**ORCID doçentlik başvurusunda zorunlu mudur?**
Elimizdeki Tablo 10 özetinde ORCID zorunluluğu geçmemektedir. Başvuru sistemindeki güncel istekleri dönem kılavuzundan ve DBS'den kontrol edin.

**ORCID kaydımı herkes görebilir mi?**
Hayır. ORCID'e göre araştırmacı kendi kaydındaki verilerin gizlilik ayarlarını belirler.

**ORCID ile Web of Science veya Scopus profili aynı şey midir?**
Hayır. ORCID bağımsız bir tanımlayıcıdır; Web of Science ve Scopus kendi yazar profillerini ve atıf verilerini ayrı tutar. Her birini ayrıca kontrol edin.

## Kaynaklar

- [ORCID — ORCID nedir](https://info.orcid.org/what-is-orcid/) — ORCID'in tanımı, ücretsizliği, gizlilik denetimi, çalışmaların bağlanması
- [TR Dizin — Ana sayfa](https://trdizin.gov.tr) — TR Dizin'in ORCID ve DOI desteği
- [ICMJE — Gönderime hazırlık](https://www.icmje.org/recommendations/browse/manuscript-preparation/preparing-for-submission.html) — Yazar bilgilerinde ORCID iD'nin teşvik edilmesi
- [ÜAK — Tablo 10 Sağlık Bilimleri Temel Alanı](https://www.uak.gov.tr/documents/documents/6acce41f4f9a0.pdf) — Madde 13: WoS h-indeksi; atıf ve puanlar için doğru veri tabanı profili
