# Bilimsel Makale Nasıl Yazılır? IMRAD Yapısı Adım Adım

Yayın ve Makale · Son doğrulama: 2026-11-19
Kaynak sayfa: https://docentlikrehberi.com/yayin/makale-nasil-yazilir-imrad

**Kısa cevap:** Özgün araştırma makalesi genellikle Giriş, Yöntem, Bulgular ve Tartışma (IMRAD) bölümlerinden oluşur. Çalışma türünüze uygun EQUATOR raporlama kılavuzunu seçin, bölümleri sorularına göre yazın ve derginin yazım kurallarına göre biçimlendirin.

## Kısa yanıt

Özgün araştırma makalesi için yaygın yapı IMRAD'dır: Giriş, Yöntem, Bulgular ve Tartışma. ICMJE bu yapıyı keyfi bir düzen olarak değil, bilimsel keşfin işleyişini yansıtan bir biçim olarak tanımlar. Çalışma türünüze uygun raporlama kılavuzu ve derginin yazım kuralları, bölümlerin ayrıntısını belirler.

## Başlamadan önce

1. **Çalışma türünü ve hedef dergiyi belirleyin.** Yazım kuralları dergiden dergiye değişir; sözcük sınırı, özet biçimi ve kaynak stili için dergi yönergesini açın ([dergi seçimi](/yayin/dergi-secimi-nasil-yapilir)).
2. **Raporlama kılavuzunu seçin.** EQUATOR Network, kılavuzları çalışma türü ve klinik alana göre arayabileceğiniz bir tablo sunar. Kılavuzlar bir yazım sırası dayatmaz; hangi bilginin bulunması gerektiğini listeler ([CONSORT, STROBE, PRISMA](/yayin/raporlama-kilavuzlari-consort-strobe-prisma)).
3. **Yazarlığı ve sırayı erkenden konuşun.** Sonradan çıkan anlaşmazlıkları önler ([yazarlık kriterleri](/yayin/yazarlik-kriterleri-ve-yazar-sirasi)).

## Giriş

Giriş üç soruyu yanıtlar: Konu neden önemli? Bilinen nedir ve hangi boşluk kalıyor? Bu çalışmanın amacı veya hipotezi nedir? Çalışmanın amacını son paragrafta tek cümleyle yazın. Giriş, bir literatür özeti değildir; yalnızca soruyu gerekçelendiren kaynaklar yer almalıdır.

## Yöntem

Yöntem, bir başkasının çalışmayı tekrarlayabileceği ayrıntıyı vermelidir. Genellikle şunlar bulunur:

- Çalışma tasarımı ve ortam
- Katılımcı veya örnek seçimi, dahil etme ve dışlama ölçütleri
- Etik kurul onayı ve bilgilendirilmiş onam bilgisi
- Ölçümler, girişimler ve değişken tanımları
- İstatistiksel analiz planı
- Uygun olduğunda çalışma kaydı

ICMJE, klinik çalışma kayıt numarasının özetin sonunda belirtilmesini bekler. Yapay zekâ araçlarını veri toplama, analiz veya şekil üretiminde kullandıysanız bunu yöntem bölümünde bildirin; yazım desteği için kullandıysanız teşekkür bölümünde belirtin. Yapay zekâ yazar olarak gösterilemez.

## Bulgular

Bulgular yorum içermeden, yöntem sırasını izleyerek sunulur. Önce katılımcı özellikleri, ardından birincil sonuç, sonra ikincil sonuçlar gelir. Tablo ve şekiller metni tekrar etmemeli, tamamlamalıdır. ICMJE özet için etki büyüklüklerinin ve anlamlılıklarının verilmesini önerir; aynı disiplini gövdede de uygulayın.

## Tartışma

Tartışmayı şu sırayla kurun:

1. Ana bulguyu bir iki cümleyle özetleyin.
2. Bulguyu önceki çalışmalarla karşılaştırın; uyumlu ve uyumsuz sonuçları açıklayın.
3. Olası mekanizmaları ve açıklamaları sınırlı tutun.
4. Güçlü yönleri ve sınırlılıkları açıkça yazın.
5. Sonucu verinin desteklediği kadar ifade edin; aşırı genelleme yapmayın.

Sonuç paragrafı amaçla aynı soruya yanıt vermelidir; yeni veri veya yeni iddia içermemelidir.

## Başlık sayfası ve özet

ICMJE'ye göre başlık sayfasında başlık, yazar bilgileri, sorumluluk açıklamaları, finansman kaynakları, sözcük sayısı ile şekil ve tablo sayısı bulunur. Yazarların en yüksek derece, bölüm ve kurum bilgisi ile sorumlu yazarın iletişim bilgileri yazılır; ORCID numarası teşvik edilir. Başlık ve özet ayrıntıları için [özet ve başlık nasıl yazılır](/yayin/ozet-ve-baslik-nasil-yazilir) yazısına bakın.

## Kaynaklar ve son kontrol

- Kaynak stilini derginin yönergesinden alın.
- Geri çekilmiş makaleleri, geri çekilmeyi tartışmıyorsanız kaynak göstermeyin (ICMJE).
- Önceki yayınlarla örtüşme varsa bunu kapak mektubunda bildirin ([kapak mektubu](/yayin/kapak-mektubu-nasil-yazilir), [mükerrer yayın](/yayin/dilimleme-ve-mukerrer-yayin-nedir)).
- Raporlama kılavuzu kontrol listesini son kez geçin.
- Çıkar çatışması ve finansman bildirimlerini her yazar için tamamlayın.

## Doçentlik bağlantısı

Makale türü ve yayınlandığı dergi puanı belirler: özgün makale, vaka takdimi ve editöre mektup Tablo 10'da ayrı bentlerde farklı puanlarla yer alır. Başlıca yazar olmak payı artırır ([başlıca yazar nedir](/kosullar/baslica-yazar-nedir)). Hedef puanı [puan hesaplayıcı](/araclar/puan-hesaplayici) ile görün; şartlar için [uluslararası makale şartı (Madde 1)](/kosullar/uluslararasi-makale-sarti-madde-1) ve [ulusal makale şartı (Madde 2)](/kosullar/ulusal-makale-sarti-madde-2) sayfalarına bakın. Gönderim için [makale gönderme süreci](/yayin/makale-gonderme-sureci-adim-adim) yazısını izleyin.

## Yazım takvimi önerisi

Makale yazımını bölümlere ayırmak ilerlemeyi kolaylaştırır. Örnek bir sıra şöyledir:

1. Yöntem ve istatistik planını son hâliyle yazın.
2. Bulguları tablolar ve şekillerle düzenleyin; ardından metne dökün.
3. Tartışmanın iskeletini çıkarın: ana bulgu, karşılaştırma, sınırlılıklar.
4. Girişi yazın; amaç cümlesini yöntem ve bulgularla hizalayın.
5. Özeti ve başlığı en sonda yazın.
6. Kaynakları, bildirimleri ve kontrol listesini tamamlayın.

Bu sıra herkes için ideal olmayabilir; amaç, bölümlerin birbiriyle tutarlı kalmasıdır.

## Ortak yazarlarla çalışma

Çok yazarlı çalışmalarda her yazarın görevini önceden belirleyin: veri toplama, analiz, ilk taslak, eleştirel okuma. ICMJE'nin dört ölçütü (katkı, yazım veya eleştirel gözden geçirme, son onay, sorumluluk) bu iş bölümünü yönlendirir. Tek bir paylaşılan sürüm kullanın ve değişiklikleri izleyin; son sürümü tüm yazarlara onaylatın.

## Dil ve üslup

Kısa, kesin cümleler kullanın. Edilgen anlatımı gereksiz yere çoğaltmayın. Her paragrafın tek bir fikri olsun. İngilizce yazıyorsanız dil desteği alabilirsiniz; ICMJE'ye göre yalnızca dil düzenlemesi yapan kişi yazar değil, teşekkür bölümünde anılacak kişidir.

## Sık yapılan hatalar

- Girişte literatürün tamamını özetlemek.
- Yöntemde tekrarlanabilirlik için gerekli ayrıntıyı atlamak.
- Bulgular bölümünde yorum yapmak.
- Tartışmada yeni veri vermek veya verinin ötesine geçen sonuç yazmak.
- Özetle tam metin arasında rakam tutarsızlığı bırakmak.
- Raporlama kılavuzu maddelerini kontrol etmemek.

## Son kontrol

Makaleyi göndermeden önce sesli okuyun veya bir meslektaşınıza okutun. Amaç cümlesi, birincil sonuç ve sonuç paragrafı aynı soruya yanıt veriyor mu? Tablo ve şekil başlıkları kendi başına anlaşılıyor mu? Kısaltmalar ilk kullanımda açıklanmış mı? Kaynak listesi derginin stiline uygun mu? Bu soruların yanıtları olumluysa makale gönderime hazırdır. Hedef derginin yazım kurallarını son kez gözden geçirin.

## Alan ve tür farkları

IMRAD özgün araştırmalarda yaygındır, ancak derleme, vaka sunumu ve görüş yazılarında yapı farklıdır. ICMJE bu türlerin daha az yapılandırılmış olabileceğini belirtir. Vaka sunumunda genellikle giriş, olgu sunumu ve tartışma bulunur; derlemede konu başlıklarına göre bölümleme yapılır. Hedef derginin kabul ettiği türü ve bu türün istenen yapısını yönergeden öğrenmeden yazıma başlamayın. Türü yanlış seçmek, ret nedenlerinden biri olabilir ve puanı da değiştirir; Tablo 10'da vaka takdimi ve editöre mektup özgün makaleden ayrı puanlanır.

## Bölüm bölüm ICMJE kontrol listesi

ICMJE'nin gönderime hazırlık bölümüne göre özgün araştırma metni genellikle Giriş, Yöntem, Bulgular ve Tartışma olarak bölünür. Her bölüm için kısa bir sınama:

- **Giriş:** Sorunun niteliği ve önemi anlatılıyor, amaç veya hipotez açıkça yazılıyor mu? Yalnızca doğrudan ilgili kaynaklar var mı? Çalışmanın veri veya sonucu girişte verilmiyor mu?
- **Yöntem:** Bir başkası aynı veriye sahip olsa sonucu yeniden üretebilir mi? Bağımsız bir etik kurul onayı belirtilmiş mi? Birincil ve ikincil sonlanım noktaları tanımlı mı? İstatistik yöntemleri ve yazılım sürümü yazılı mı? Önceden planlanan analizler ile keşifsel analizler (alt grup analizleri dahil) ayrılmış mı?
- **Bulgular:** Yöntemde tanımlanan tüm birincil ve ikincil sonlanımlar için veri var mı? Yüzdeler yanında mutlak sayılar verilmiş mi? Tablo ve şekillerdeki veriler metinde baştan yazılmıyor mu?
- **Tartışma:** Ana bulgunun kısa özeti, olası açıklamalar, çalışmanın sınırlılıkları ve sonuçların uygulamaya veya sonraki araştırmaya etkisi yer alıyor mu? Veriyle desteklenmeyen kesin ifadelerden kaçınılmış, klinik ve istatistiksel anlamlılık ayrılmış mı?

Yapay zekâ ile veri toplama, analiz veya şekil üretimi yaptıysanız ICMJE bunun Yöntem bölümünde, kullanılan araç ve sürümle birlikte anlatılmasını ister. Yapay zekâ tarafından üretilmiş materyali birincil kaynak olarak göstermek kabul edilmez.

## Kurgusal örnek: Yöntem iskeleti

Kurgusal bir retrospektif kohort için Yöntem bölümü şu alt başlıklarla kurulabilir: Çalışma tasarımı ve etik onay (kurul adı, onay tarihi ve numarası yer tutucu olarak \[no\]); Katılımcılar (dahil etme ve dışlama ölçütleri, dönem); Veri kaynakları ve değişkenler; Birincil ve ikincil sonlanım noktaları; İstatistiksel analiz (yöntemler, yazılım ve sürüm, önceden planlanan ve keşifsel analizler); Raporlama kılavuzu (ör. STROBE) ([raporlama kılavuzları](/yayin/raporlama-kilavuzlari-consort-strobe-prisma)). Her alt başlığın altında sorulara doğrudan yanıt veren kısa paragraflar yazılır.

## Bu sayfayı okuduktan sonra

1. Taslağınızı yukarıdaki bölüm sınamasından geçirip eksikleri işaretleyin.
2. Çalışma türünüze uygun raporlama kılavuzunu seçin ve kontrol listesini doldurun.
3. Başlık ve özeti ayrıca gözden geçirin ([özet ve başlık](/yayin/ozet-ve-baslik-nasil-yazilir)); tez kaynaklıysa [tezden makale](/yayin/tezden-makale-nasil-cikarilir) yazısına bakın.
4. Sözlükte [özgün (yayımlanmış) makale](/sozluk/ozgun-makale) maddesi bu kavramı kısaca açıklar.
5. Terimin kısa tanımı için sözlükteki [hakemli dergi](/sozluk/hakemli-dergi) maddesine bakın.

## Sık sorulan sorular

**Her makale IMRAD yapısında mı yazılır?**
Hayır. ICMJE'ye göre IMRAD özgün araştırmalar için yaygındır; vaka sunumları, anlatı derlemeleri ve başyazılar daha az yapılandırılmıştır, meta-analizler farklı bir biçim gerektirebilir.

**Önce hangi bölümü yazmalıyım?**
Yöntem ve Bulgular genellikle en net bölümlerdir; Giriş ve Özet sonuçlar kesinleşince yazılırsa daha tutarlı olur. Sıra kişiye göre değişebilir.

**Raporlama kılavuzu zorunlu mu?**
Birçok dergi gönderimde kontrol listesi ister. ICMJE, çalışma türüne uygun kılavuzların kullanılmasını önerir; EQUATOR sitesi bu kılavuzları listeler.

**Makale türü puanı etkiler mi?**
Evet. Tablo 10'da özgün makale, vaka takdimi ve editöre mektup farklı puanlanır; makale türünü planlama aşamasında belirleyin.

## Kaynaklar

- [ICMJE — Gönderime hazırlık](https://www.icmje.org/recommendations/browse/manuscript-preparation/preparing-for-submission.html) — IMRAD yapısı, başlık sayfası, yapılandırılmış özet, kayıt ve çıkar çatışması bildirimi
- [ICMJE — Yazarların ve katkıda bulunanların rolü](https://www.icmje.org/recommendations/browse/roles-and-responsibilities/defining-the-role-of-authors-and-contributors.html) — Yazarlık ölçütleri; yapay zekâ kullanımının bildirimi
- [EQUATOR Network — Raporlama kılavuzları](https://www.equator-network.org/reporting-guidelines/) — Raporlama kılavuzlarının amacı ve nasıl bulunacağı
- [ÜAK — Tablo 10 Sağlık Bilimleri Temel Alanı](https://www.uak.gov.tr/documents/documents/6acce41f4f9a0.pdf) — Makale türlerine göre puan farkı (özgün makale, vaka, editöre mektup)
