# Kaynak Gösterme ve Vancouver Stili: ICMJE/NLM Biçimi

Yayın ve Makale · Son doğrulama: 2026-11-19
Kaynak sayfa: https://docentlikrehberi.com/yayin/kaynak-gosterme-ve-vancouver-stili

**Kısa cevap:** Tıp dergilerinde yaygın Vancouver stili, ICMJE'nin önerdiği ve NLM'nin örnek kaynak sayfası ile Citing Medicine'de ayrıntılandırılan biçimdir: kaynaklar metinde ilk anılış sırasıyla Arapça rakamla numaralanır, dergi adları MEDLINE kısaltmasıyla yazılır ve her kaynak doğrulanır.

## Kısa yanıt

Tıp makalelerinde kaynaklar, ICMJE'nin önerdiği ve NLM'nin örnek kaynaklar sayfası ile Citing Medicine'de ayrıntılandırılan biçimde yazılır; Türkçe kaynaklarda bu biçim çoğunlukla Vancouver stili adıyla anılır. Temel kural: kaynaklar metinde ilk anıldıkları sırayla Arapça rakamlarla numaralanır, dergi adları MEDLINE biçiminde kısaltılır ve yazar metindeki her ifadenin kaynağınca desteklendiğini doğrulayabilir. Derginin kendi yazar yönergesi ICMJE biçiminden ayrılıyorsa dergiyi izleyin.

## ICMJE'nin kaynak ilkeleri

- Mümkün olduğunca özgün araştırma kaynaklarına doğrudan atıf yapın; özet yerine yayımlanmış makaleye başvurun.
- Kaynaklar yazar, editör veya hakem tarafından kendi çıkarını öne çıkarmak için kullanılamaz.
- Yağmacı veya sahte dergilerdeki makalelere atıf yapmaktan kaçının ([yağmacı dergiler](/yayin/yagmaci-dergiler-nasil-anlasilir)).
- Önbaskıya atıf yapılırsa bunun önbaskı olduğu açıkça belirtilmeli; önbaskı sonradan yayımlandıysa yayımlanan makale tercih edilmelidir.
- Kabul edilmiş ama henüz yayımlanmamış makale "in press" veya "forthcoming" olarak gösterilir; kabul edilmemiş gönderilmiş makaleden bilgi, kaynaktan yazılı izinle "yayımlanmamış gözlemler" olarak metinde anılır.
- "Kişisel iletişim" yalnızca kamusal kaynakta bulunmayan temel bilgi için kullanılır; kişinin adı ve tarih parantez içinde verilir ve yazılı izin alınır.
- Yapay zekâ üretimi materyali birincil kaynak olarak göstermek kabul edilemez.
- Yazarlar kaynakları doğru göstermekten sorumludur ve kaynakların ilgili ifadeyi desteklediğini ispatlayabilmelidir. Kaynakları PubMed gibi bir bibliyografik kaynakta veya özgün kaynakta doğrulayın.
- Geri çekilmiş makaleye, geri çekilmeye atıf dışında kaynak göstermeyin; MEDLINE dizinli dergilerde ICMJE, geri çekilme için PubMed'i yetkili kaynak sayar ve "Retracted publication \[pt\]" aramasını önerir.

## Numaralandırma ve metin içi gösterim

ICMJE kaynakların metinde ilk anılış sırasına göre ardışık numaralandırılmasını ve metin, tablo ve alt yazılarda parantez içinde Arapça rakamlarla belirtilmesini ister. Yalnızca tablo veya şekil alt yazısında anılan kaynaklar, ilgili tablo veya şeklin metindeki ilk anılışına göre numaralanır. Aynı kaynağa tekrar atıf yapılırsa ilk numarası kullanılır. Bazı dergiler köşeli parantez veya üst simge ister; derginin yönergesine bakın.

## Kaynak biçimleri (kurgusal örneklerle)

NLM'nin örnek kaynaklar sayfasındaki örneklerin yapısına göre aşağıdaki iskeletleri kullanabilirsiniz. Örnekler kurguseldir; gerçek bir yayına karşılık gelmez.

- **Standart dergi makalesi:** Soyad AB, Soyad CD, Soyad EF. Makale başlığı. Dergi Kısaltması. 2024;45(3):112-9.
- **Altıdan fazla yazar:** İlk altı yazar yazılır, ardından "et al." eklenir. NLM sayfası, NLM'nin artık tüm yazarları listelediğini de not eder; derginizin kuralı belirleyicidir.
- **Kuruluş yazar:** Kuruluş Adı. Başlık. Dergi Kısaltması. 2023;12:45-52.
- **Kitap bölümü:** Soyad AB, Soyad CD. Bölüm başlığı. In: Soyad EF, editör. Kitap adı. 2. baskı. Şehir: Yayıncı; 2022. p. 93-113.
- **İnternet makalesi:** Soyad AB. Başlık. Dergi Kısaltması \[Internet\]. 2023 \[cited 2026 Nov 1\];8(2):\[about 5 p.\]. Available from: \[URL\]
- **Önbaskı:** Soyad AB, Soyad CD. Başlık. Sunucu adı \[Preprint\]. 2025 \[cited 2026 Nov 1\]. Available from: \[URL\] doi: \[DOI\]
- **Geri çekilmiş makale:** NLM sayfası, makalenin geri çekildiğini belirten ekli not için ayrı bir biçim tanımlar; geri çekilmeye atıf bu biçimle gösterilir.

İsteğe bağlı olarak NLM, PubMed PMID ve PMCID gibi veri tabanı kimliklerinin ve çalışma kayıt numarasının kaynağa eklenmesine izin verir. Sürekli sayfalanan ciltlerde ay ve sayı numarası atlanabilir (isteğe bağlı olarak). Dergi kısaltmalarını NLM Catalog'dan bulun; kısaltmayı tahmin etmeyin.

## Kaynakları doğrulama iş akışı

1. Her kaynağı PubMed'de başlık veya DOI ile arayın; PMID ve yazar sırasını kontrol edin.
2. Geri çekilmiş yayın olup olmadığını "Retracted publication" yayın türü aramasıyla veya PubMed'in geri çekilmiş yayınlar listesinden kontrol edin.
3. Her cümlenin kaynak tarafından gerçekten desteklendiğini kaynağı açıp teyit edin.
4. Atıf yönetim yazılımı kullanıyorsanız çıktıyı gözle kontrol edin; yazılım bozuk bir veri tabanı kaydını olduğu gibi aktarır.
5. Kaynak listesi sırasının metindeki ilk anılış sırasıyla uyumunu son kez doğrulayın.

## Sık ret nedenleri ve hatalar

- Kaynak numaraları ilk anılış sırasında değil; listede olup metinde anılmayan veya tersi kaynaklar.
- Dergi adları kısaltılmamış veya yanlış kısaltılmış; yıl/cilt/sayfa eksik.
- Kaynak, ilgili ifadeyi desteklemiyor veya var olmayan bir yayına işaret ediyor.
- Geri çekilmiş veya yağmacı dergideki yayına atıf.
- Aşırı öz atıf; ICMJE kaynakların kendi çıkarını gözetmek için kullanılmamasını ister ([etik görünürlük](/yayin/atif-nasil-artirilir-etik-yollar)).
- Önbaskı atfı belirtilmemiş; yayımlanmış sürümü varken önbaskıya atıf.
- Yapay zekâ çıktısı kaynak olarak gösterilmiş veya doğrulanmamış kaynak listesi.

## Göndermeden önce 10 maddelik kontrol

1. Numaralar ilk anılış sırasında mı?
2. Her kaynak metinde anılıyor mu?
3. Dergi adları MEDLINE biçiminde mi?
4. Yazar adları, yıl, cilt, sayfa tamam mı?
5. Her kaynak PubMed veya özgün kaynakta doğrulandı mı?
6. Geri çekilmiş yayın taraması yapıldı mı?
7. Önbaskılar açıkça işaretli mi?
8. "In press" kaynaklar için kabul yazısı elde mi?
9. Kaynak sayısı derginin sınırı içinde mi?
10. Derginin kendi kaynak biçimi ICMJE'den ayrışıyorsa dergiye göre düzeltildi mi?

## Kurgusal örnek kaynak listesi

Aşağıdaki kaynaklar uydurmadır; yalnızca biçimi gösterir. Biçim, NLM'nin örnek kaynak sayfasındaki yapıya dayanır.

1. Kaya AB, Demir CD, Yıldız EF. Yaşlı hastalarda ameliyat sonrası deliryum: bir kohort çalışması. J Example Med. 2024;45(3):112-9.
2. Örnek Çalışma Grubu. Postoperatif bakım paketi uygulaması. J Example Perioper Care. 2023;12:45-52.
3. Arslan GH, Çelik IJ. Deliryumun tanısı. In: Şahin KL, editör. Geriatrik anestezi. 2. baskı. Ankara: Örnek Yayınevi; 2022. p. 93-113.
4. Öztürk MN. Bir bakım paketinin deliryuma etkisi. Örnek Sunucu \[Preprint\]. 2025 \[cited 2026 Nov 1\]. Available from: https://example.org/preprint/123

Metin içinde: "Deliryum yaşlılarda sıktır (1,2); bakım paketleri tek başına girişimlerden farklı sonuç verebilir (2,4)." Önbaskı olan 4 numaralı kaynak, sonradan dergide yayımlanırsa yayımlanmış makale ile değiştirilir. Dergi adı kısaltmalarının (örnekte "J Example Med") gerçek biçimini NLM Catalog'da dergi kaydından bulun; yukarıdaki kısaltmalar uydurmadır.

## Metin içi sıra hatası örneği

En sık hata, revizyonda bir cümleyi taşıdıktan sonra numaraların sırasının bozulmasıdır: metinde "(3)" ilk kez "(1)" ve "(2)"den önce görünüyorsa liste ilk anılış sırasına göre yeniden numaralanmalıdır. Atıf yönetim yazılımı kullanıyorsanız son sürümde alanları güncelleyin ve çıktıyı bir kez de elle kontrol edin. ICMJE'nin kaynak doğrulama beklentisi gereği yazılımın içe aktardığı her kaydı PubMed veya özgün kaynaktan teyit etmeniz gerekir.

## Doçentlik dosyanızda bu çalışma hangi maddeye girer?

Kaynak biçimi puanlanmaz; Tablo 10, çalışmayı yayımlandığı derginin dizinine ve yazar sırasına göre puanlar (2026 Ekim Dönemi). Tezden üretilmemiş makale SCIE/SSCI dergide Madde 1 (a) bendinde 10–30 puan, ESCI/Scopus (c) 10 puan, TR Dizin dergi Madde 2 (a) bendi 10 puandır; tezden üretilen yayın yalnız Madde 3'te puanlanır. Başka çalışmalara yaptığınız atıflar sizin puanınız değildir; ama makalenize yapılan atıflar Madde 5'te (atıf) puan getirebilir: SCIE/SSCI/AHCI/ESCI/Scopus kapsamındaki atıf 3 puandır; öz atıf sayılmaz ve aynı eserde çoklu atıf tek sayılır (Tablo 10 özeti). Yazar payı: üç ve daha fazla yazarda başlıca yazar yarıyı alır. Kurgusal örnek: Scopus dergide 5 yazarlı makale 10 puandır; başlıca yazara 5, diğer dört yazarın her birine 1,25 puan düşer. Puan hesabı için [puan hesaplayıcı](/araclar/puan-hesaplayici), dergi taraması için [dergi öneri aracı](/araclar/dergi-oneri), takıldığınız yerde [destek sayfası](/destek) kullanılabilir.

Sözlükte [DOI](/sozluk/doi) maddesi bu kavramı kısaca açıklar. Konuyla ilgili [ICMJE](/sozluk/icmje) terimi sözlükte ayrıca tanımlanmıştır.

## Sık sorulan sorular

**Kaynaklar metinde nasıl numaralandırılır?**
ICMJE, kaynakların metinde ilk anıldıkları sırayla ardışık numaralandırılmasını ve metin, tablo ve alt yazılarda parantez içinde Arapça rakamla gösterilmesini ister.

**Dergi adlarını nasıl kısaltırım?**
ICMJE, dergi adlarının MEDLINE'de kullanılan biçime göre kısaltılmasını ister; kısaltmalar NLM Catalog'daki dergi kaydından bulunabilir.

**Önbaskıya nasıl atıf yapılır?**
ICMJE atıfın açıkça önbaskı olduğunu belirtmesini ve önbaskı sunucusu DOI veriyorsa bağlantı ve DOI'yi eklemeyi önerir. Sonradan dergide yayımlandıysa yayımlanmış makaleye atıf yapılır.

## Kaynaklar

- [ICMJE — Gönderime hazırlık (Kaynaklar bölümü)](https://www.icmje.org/recommendations/browse/manuscript-preparation/preparing-for-submission.html) — Kaynak gösterme ilkeleri: numaralandırma, MEDLINE kısaltmaları, doğrulama, geri çekilmiş yayınlar, önbaskı, 'in press', kişisel iletişim, yapay zekâ
- [NLM — Samples of Formatted References for Authors of Journal Articles](https://www.nlm.nih.gov/bsd/uniform_requirements.html) — Biçimlendirilmiş kaynak örnekleri: dergi makalesi, kitap bölümü, internet makalesi, önbaskı, geri çekilmiş makale
- [ÜAK — Tablo 10 Sağlık Bilimleri Temel Alanı (2026 Ekim Dönemi)](https://www.uak.gov.tr/documents/documents/6acce41f4f9a0.pdf) — Puanlamanın dergi dizini ve yazar sırasına göre yapılması
- [COPE — Yapay zekâ araçları ve yazarlık](https://publicationethics.org/guidance/cope-position/authorship-and-ai-tools) — Yazarların içerikten sorumluluğu
