# Editöre Mektup ve Kısa Bildiri Nasıl Yazılır?

Yayın ve Makale · Son doğrulama: 2026-11-19
Kaynak sayfa: https://docentlikrehberi.com/yayin/editore-mektup-ve-kisa-bildiri-nasil-yazilir

**Kısa cevap:** Editöre mektup, derginin yayımladığı bir makaleye yorum, soru veya eleştiri getiren kısa metindir. Tek bir noktayı hedefleyin, makaleye açıkça atıf yapın, kanıta dayalı ve saygılı yazın ve çıkar çatışmanızı bildirin. Tablo 10'da editöre mektup ve araştırma notu, tam makaleden ayrı ve düşük puanlı bentlerde yer alır.

## Kısa yanıt

Editöre mektup, derginin yayımladığı bir makaleye yönelik yorum, soru veya eleştiriyi kısa ve gerekçeli biçimde ileten metindir. ICMJE, tıp dergilerinin okurlara yayımlanmış makaleler hakkında yorum, soru ve eleştiri iletmeleri için bir mekanizma sunmasını önerir. İyi bir mektup tek bir noktaya odaklanır, tartışılan makaleye açıkça atıf yapar, iddiasını kaynakla destekler ve saygılı bir dilde yazılır.

## Mektup türleri

- **Yoruma yanıt mektubu:** Yayımlanmış bir makalenin yöntemine, istatistiğine veya yorumuna kanıta dayalı bir katkı getirir.
- **Soru mektubu:** Makalenin belirsiz bıraktığı bir ayrıntıyı (örneklem, ölçüm, analiz) sorar.
- **Yazarın yanıtı:** Eleştirilen makalenin yazarları, ICMJE'ye göre önemli eleştirilere aynı mekanizmayla yanıt vermekle yükümlüdür.
- **Kısa bildiri / araştırma notu:** Dergi bu adla kısa özgün bulgu kabul ediyorsa derginin kendi tanımına bakın; sözcük sınırı ve yapı dergiye özgüdür.

## Adım adım yazım

1. **Yönergeyi önce okuyun.** Kelime sınırı, kaynak sayısı, tablo/şekil kabul edilip edilmediği, yazar sayısı ve zaman sınırı dergiye göre değişir. ICMJE de dergilerin yayımlanmış materyale yanıt için süre sınırları koyabileceğini belirtir.
2. **Tek bir mesaj seçin.** "Bu makalede dışlama ölçütü X, sonuç Y ile tutarsız görünüyor" gibi tek cümleyle özetlenebilen bir nokta bulun.
3. **Makaleye tam atıf yapın.** İlk cümlede tartışılan makaleyi tanıtın ve kaynak olarak ekleyin.
4. **Sayıları kontrol edin.** Eleştiriniz bir rakama dayanıyorsa makaledeki tablo veya şekilden kendiniz yeniden hesaplayın; ICMJE sayısal sonuçların türediği mutlak sayıları da isterken, yanlış okunmuş bir rakam mektubunuzu geçersiz kılar.
5. **Kanıt getirin.** Görüşünüzü bir veya iki güçlü kaynakla destekleyin; kaynak listesi kısa olsun. Bkz. [kaynak gösterme](/yayin/kaynak-gosterme-ve-vancouver-stili).
6. **Alternatif öneri sunun.** "Hata var" demekle yetinmeyin; hangi analizin veya yorumun daha uygun olacağını belirtin.
7. **Ton.** Kişiyi değil yöntemi eleştirin. ICMJE, editörlerin saygısız, yanlış veya iftira niteliğindeki yorumları ayıklamak zorunda olduğunu belirtir.
8. **Çıkar çatışmasını beyan edin.** ICMJE yazışma yazarlarından rakip ilişkilerini veya faaliyetlerini beyan etmelerinin istenmesini önerir; makalenin yazarıyla bir rekabetiniz, ortak çalışmanız veya finansal ilişkiniz varsa bunu yazın ([beyan örnekleri](/yayin/cikar-catismasi-ve-finansman-beyani)).

## Mektup iskeleti (kurgusal)

- Başlık: \[Makale konusu\] hakkında: \[tek cümlelik nokta\]
- Açılış: Yakın zamanda yayımlanan \[yazar grubu, başlık, kaynak bilgisi\] makalesini ilgiyle okuduk.
- Nokta: Makalede \[dışlama ölçütü/istatistik/yorum\] ile \[tablo veya şekil numarası\] arasında bir tutarsızlık/belirsizlik görüyoruz: \[kısa gerekçe, rakamlar\].
- Gerekçe: \[Destekleyen kaynak(lar)\] \[kısaca ne söylüyor\].
- Öneri/soru: Yazarlara şu soruyu yöneltmek isteriz: \[soru\]. \[Önerilen analiz veya yorum\].
- Kapanış: Bu tür bir netlik okurlar için \[fayda\].
- Çıkar çatışması: \[Yok / var, ayrıntı\].
- Kaynaklar: 1–5 adet.

## Önceki bulgularınızı kısa bildiri olarak göndermek

ICMJE'ye göre bir editöre mektup, önbaskı veya toplantı özeti gibi, bulguların ilk ön raporu olabilir ve tam raporun sonradan dergi tarafından değerlendirilmesini engellemez. Yine de önceki yayını kapak mektubunda belirtmeniz gerekir ([kapak mektubu](/yayin/kapak-mektubu-nasil-yazilir)). Ayrıca ICMJE, kabul edilmiş ama henüz yayımlanmamış bir yazının veya mektubun bilimsel bilgisini medya, kamu kurumları veya üreticilerle paylaşmanın birçok derginin politikalarını ihlal ettiğini belirtir; olağanüstü halde (ör. halk sağlığı tehlikeleri) bu editörle önceden görüşülerek yapılmalıdır.

## Sık ret nedenleri

- Editör için ilgisiz, ilgi çekmeyen veya ikna edici olmayan içerik; ICMJE editörün bunları reddetme yetkisini açıkça tanır.
- Birden çok konuyu birlikte tartışıp hiçbirini kanıtlamamak.
- Süre sınırının dışında, yayımlanmasından uzun süre sonra gelen yorum.
- Kişisel iddia veya aşağılayıcı dil.
- Kaynaksız veya yanlış okunmuş rakam.
- Çıkar çatışması beyanı eksikliği (ör. makalenin rakip yazarı olmak).
- Mektubu öz atıf amacıyla yazmak; atıf yığmak etik değildir ([etik görünürlük](/yayin/atif-nasil-artirilir-etik-yollar)).

## Göndermeden önce 10 maddelik kontrol

1. Dergi mektupları kabul ediyor mu ve süre sınırı geçmedi mi?
2. Kelime ve kaynak sınırına uyuldu mu?
3. Tek bir nokta mı tartışılıyor?
4. Tartışılan makale tam atıfla verildi mi?
5. Rakamlar yeniden hesaplanıp doğrulandı mı?
6. Destekleyen kaynak(lar) doğrulandı mı?
7. Üslup saygılı ve yöntem odaklı mı?
8. Çıkar çatışması beyanı yazıldı mı?
9. Daha önce yayımlanmış veya başka yerde değerlendirmedeki bir içerik var mı; varsa bildirildi mi?
10. Sorumlu yazarın iletişim bilgisi ve ORCID doğru mu?

## Kurgusal mektup örneği

Aşağıdaki örnek kurgusaldır; makale, rakamlar ve kaynaklar uydurmadır.

"Sayın Editör, \[Yazar grubu\] tarafından yayımlanan 'Ameliyat sonrası deliryum görülme oranı ... \[..\]' başlıklı makaleyi (1) ilgiyle okuduk. Yazarları bu önemli çalışmadan dolayı kutlarız. Çalışmanın sonuçlarının yorumlanmasına ilişkin bir noktaya dikkat çekmek isteriz. Makalede deliryum görülme oranı girişim grubunda %12, kontrol grubunda %20 olarak bildirilmiş ve fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur; ancak Tablo 2'deki ham sayılar (girişim grubunda 18/150, kontrol grubunda 30/150) %12 ve %20 ile tutarlıdır, güven aralığı ise verilmemiştir. Küçük örneklem ve az sayıda olay nedeniyle farkın kesinliği hakkında yorum yapılabilmesi için güven aralığının bildirilmesinin yararlı olacağını düşünüyoruz. Ayrıca, deliryum tanısının kayıttan retrospektif olarak konulması hafif vakaların eksik tanınmasına yol açmış olabilir (2). Yazarların bu iki noktayı değerlendirmesinden memnuniyet duyarız. Saygılarımızla. Çıkar çatışması: Yok. Kaynaklar: 1. \[Makale\]. 2. \[Destekleyici kaynak\]."

Bu örnekte dikkat edilecek yapı: iki cümlelik açılış, tek ve ölçülebilir bir nokta, makaleye ait rakamla doğrulanabilir gerekçe, bir destek kaynağı, yapıcı kapanış ve çıkar çatışması beyanı. Mektup eleştirinin dilini yöntemde tutar; yazarların niyetine veya yetkinliğine değinmez.

## Yanıt mektubu yazıyorsanız

Eleştirilen makalenin yazarı olarak ICMJE'nin sizden beklediği şey önemli eleştirilere yanıt vermektir. Yanıtı üç adımda kurun: eleştiriyi tek cümleyle yeniden ifade edin, haklı olduğunuz noktayı kabul edin ve gerekiyorsa ek veya yeniden analiz sunun, katılmadığınız noktada gerekçenizi veriyle gösterin. Savunmacı dilden kaçının; amaç okurun bilgisini artırmaktır.

## Doçentlik dosyanızda bu çalışma hangi maddeye girer?

Tablo 10 bu türleri ayrı bentlerde, tam makaleden düşük puanla değerlendirir (2026 Ekim Dönemi). Madde 1 (e): 1. maddenin a, b, c veya d bentleri kapsamındaki dergide yayımlanmış editöre mektup, araştırma notu, özet veya kitap kritiği 3 puandır. Madde 2 (c): hakemli dergide yayımlanmış editöre mektup, araştırma notu, özet veya kitap kritiği 2 puandır. Madde 2'nin a ve b bentlerinde bu türler açıkça hariç tutulur. Dergi bir yazıyı "kısa bildiri" veya "short communication" olarak adlandırıyorsa Tablo 10'da hangi bentte sayılacağı belgede açık yazılmamıştır; yalnızca "araştırma notu" ibaresi geçer, eşleştirmeyi tahmin etmeyin. Puan yine yazı türüne göre değil, derginin dizinine ve türüne bağlıdır; Q değerine göre değişen puanlar yalnız tam makale için a bendindedir. Mektubun yazar payı: Madde 1 ve 2 puanları için belge makalelerde başlıca yazar kuralını, "diğer yayınlarda" ise eşit bölünmeyi tanımlar; mektubun hangisine girdiği belgeden açık değildir, bu nedenle puan hesabında temkinli olun. ÜAK SSS Soru 27'ye göre SCIE, SSCI, AHCI, ESCI veya Scopus kapsamındaki dergilerde yayımlanmış editöre mektuplara yapılan atıflar, atıf yapan dergi bu dizinlerde taranıyorsa Atıf bölümünde puanlanabilir. Hesap denemek için [puan hesaplayıcı](/araclar/puan-hesaplayici), dergi taraması için [dergi öneri aracı](/araclar/dergi-oneri) ve gerekirse [destek sayfası](/destek) kullanılabilir.

Kavramları karıştırmamak için sözlükteki [editöre mektup](/sozluk/editore-mektup) maddesini okuyun. Bununla bağlantılı olarak şu soru da merak ediliyor: [Vaka takdimi, editöre mektup ve özet doçentlikte kaç puan eder?](/sorular/vaka-takdimi-editore-mektup-ozet-puani)

## Sık sorulan sorular

**Editöre mektup nasıl yazılır?**
Yayımlanmış bir makaleye açık atıf yapın, tek bir soru veya eleştiriyi kanıtla destekleyin, saygılı bir dil kullanın ve çıkar çatışmanızı bildirin. ICMJE, yazarlardan rakip ilişkilerini beyan etmelerinin istenmesini önerir.

**Yazarlar eleştiriye yanıt vermek zorunda mı?**
ICMJE, tartışılan makalenin yazarlarının önemli eleştirilere aynı mekanizmayla yanıt vermekle sorumlu olduğunu ve editörlerin onlardan yanıt istemesi gerektiğini belirtir.

**Editöre mektup doçentlikte kaç puan alır?**
Tablo 10'da Madde 1 (e) bendinde a-d bentlerindeki dergilerde editöre mektup, araştırma notu, özet veya kitap kritiği 3 puan; Madde 2 (c) bendinde hakemli dergide aynı türler 2 puandır (2026 Ekim Dönemi).

## Kaynaklar

- [ICMJE — Yazışma (correspondence)](https://www.icmje.org/recommendations/browse/publishing-and-editorial-issues/correspondence.html) — Okurlara yorum, soru, eleştiri mekanizması; yazarların yanıt sorumluluğu; rakip ilişki beyanı; editörün düzenleme ve reddetme yetkisi
- [ICMJE — Çakışan yayınlar](https://www.icmje.org/recommendations/browse/publishing-and-editorial-issues/overlapping-publications.html) — Editöre mektubun ön rapor sayılabilmesi; kabul edilmiş mektubun medyayla paylaşımı
- [ICMJE — Gönderime hazırlık](https://www.icmje.org/recommendations/browse/manuscript-preparation/preparing-for-submission.html) — Kaynak gösterme ilkeleri; kişisel iletişim; sayı ve veri doğruluğu
- [ÜAK — Tablo 10 Sağlık Bilimleri Temel Alanı (2026 Ekim Dönemi)](https://www.uak.gov.tr/documents/documents/6acce41f4f9a0.pdf) — Madde 1 (e), Madde 2 (c): editöre mektup, araştırma notu, özet veya kitap kritiği
- [ÜAK — 2026 Ekim Dönemi Sıkça Sorulan Sorular](https://www.uak.gov.tr/documents/documents/6ad9fbc8a51f7.pdf) — Soru 27: editöre mektuplara yapılan atıflar
