# Çıkar çatışması

Sözlük terimi
Kaynak sayfa: https://docentlikrehberi.com/sozluk/cikar-catismasi

**Tanım:** Çıkar çatışması, maddi kazanç gibi ikincil bir çıkarın, çalışmanın bilimsel değerlendirmesi gibi birincil bir çıkarı etkileyebileceği durumdur.

Çıkar çatışması, birincil bir sorumluluğun (hasta yararı, araştırmanın geçerliliği) maddi kazanç gibi ikincil bir çıkardan etkilenebileceği durumdur. ICMJE, çatışmanın varlığından çok yazarların bunu açıkça beyan etmesine önem verir; ilişkinin bulunması tek başına sorunlu sayılmaz.

ICMJE'ye göre istihdam, danışmanlık, hisse, telif ücreti ve patent gibi mali ilişkiler en kolay saptanan çatışma kaynaklarıdır.

**Doçentlikte neden önemli.** Doğrudan bir Tablo 10 puanı yoktur. İlgili Yönerge hükümleri vardır: destek verenleri ve katkılarını yayında belirtmemek madde 4(2)(a) kapsamında etik ihlaldir; destekçi çıkarı doğrultusunda sonuçları şekillendirmek ise çarpıtmadır (4(1)(c)).

**Kurgusal örnek:** Çalışılan ilacın üreticisinden danışmanlık ücreti alan yazar bunu dergi beyan formunda ve makalede bildirir.

**Karıştırılan terim.** [Çarpıtma](/sozluk/carpitma) çıkar çatışması değil, sonucun çıkara göre şekillendirilmesi eylemidir.

**Devamı.** [ICMJE](/sozluk/icmje); [Etik ihlal](/sozluk/etik-ihlal)

## Kaynaklar

- [ICMJE — Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing, and Publication of Scholarly Work in Medical Journals (Ocak 2026 sürümü)](https://www.icmje.org/icmje-recommendations.pdf) — Bölüm II.B
- [ÜAK — Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi](https://www.uak.gov.tr/documents/documents/6a0d932b51bcc.pdf) — Madde 4(1)(c) ve 4(2)(a)
